مولانا و افزودن "ی" به کلمات مختوم به مصوت کشیده "ی"

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان

doi
10.22075/jlrs.2022.25583.2014
چکیده

افزودن انواع پسوند «ی» به کلماتی که با مصوّت کشیده «ی» پایان می‌گیرند، حالت نامتعارفی در تلفّظ ایجاد می‌کند. با آنکه گونه‌ای پرهیز از این رخداد آوایی وجود داشته، فارسی دری از دیرباز تا امروز شواهدی از این پدیده را نشان می‌دهد. در شعر مولانا این شواهد نه‌تنها چشمگیرند، بلکه بیشتر در شکل آشنایی‌زدایی‌هایی نمایان می‌شوند که از تمایز وتأکید نشان دارند. بدین شیوه او یک ناهنجاری آوایی را در قلمرو هنجارهای زیبایی‌شناختی خاص خود جای می‌دهد. از سویی، از این تشخّص سبکی، نشانه‌ای می‌آفریند که از ویژه بودن تجربه‌ها و لحظه‌هایی حکایت می‌کند که از آن‌ها سخن می‌آورد. بدین سان، از پدیده‌ای صوری و صوتی تا دلالت‌های باریک عرفانی راه می‌گشاید. باید یادآوری کرد این نوشتار، گزارش پژوهش بسیار گسترده‌تری است که طی چند سال و برپایة شواهد پرشمار مولانا و شعر و نثر فارسی فراهم آمده که در آینده منتشر خواهد شد.

کلیدواژه‌ها