فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نشانه‌ها در چهارچوبی از نظام‌های نشانه‌ای عمل می‌کنند؛ به‌عبارت دیگر، با قرار گرفتن در کنار یکدیگر، معنادار می‌شوند. با توجّه به امکان بررسی نظام‌های زبانی در طنز، می‌توان با به‌ دست آوردن مفاهیم نشانه‌ای نمادهای طنزآمیز در یک اثر، گفتمان اثر را مورد واکاوی قرار داد. در متون طنز، نه‌تنها بررسی سطح معنایی و رمزگان در فهم معنا مؤثّر خواهد بود، بلکه توجّه به سرچشمه‌های اصلی، یعنی جامعه‌شناسی نهفته در پس زبان طنز اثر، به‌عنوان پیش متن، در شناخت لایه‌های بلاغی و زبانی و دلالت‌های آن ضروری است. طنز سیاسی- اجتماعی، ازجمله عرصه‌های بسیار مهم جهت بازگویی حقایق جامعه به زبان نمادین و رمزی است. احمد مَطَر و قاسم حالت نیز دو شاعر معاصر طنزپرداز نام‌دار عربی و فارسی هستند که با زبانی نمادین به طرح مسائل و مشکلات جامعۀ عصر خویش می‌پردازند. نظر به تعدّد سطوح رمزگانی در کلام احمد مَطَر و لایه‌های مختلف بلاغی قاسم حالت، پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی، به بررسی حوزه های زبان و بلاغت در اشعار طنز این دو شاعر توجّه داشته است. بنابراین، ابتدا به تحلیل شعرهای احمد مطر براساس الگوی زبانی رمزگان پنج‌گانۀ بارت و سپس به شعرهای قاسم حالت با تحلیل بلاغی پرداخته‌ایم. در این پژوهش، دیوان «اَلاعمال ‌الشّعریه ‌الکامله» احمد مطر و دیوان «خروس لاری» ابوالقاسم حالت بررسی شده است. نتایج بررسی نشان می‌دهد احمد مَطَر انواع رمزگان‌های هرمنوتیکی، معنایی، کُنشی، نمادین و فرهنگی و قاسم حالت لایه‌های مختلف بلاغی، آوایی، واژگانی، نحوی و ایدئولوژیک را در ساختار اشعار خویش به ‌کار گرفته‌اند.