فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عنوان، یکی از اصلی‌ترین ارکان در اثر ادبی به شمار می‌رود؛ رکنی که اگر صحیح و متفکّرانه گزینش شود، تأثیرگذاری چشمگیری بر جلب و جذب مخاطب خواهد داشت. این اهمیت قطعاً در حوزة ادبیات داستانی برجسته‌تر است. حسن انتخاب عنوان از منظر زیبایی‌شناسی و ادبی می‌تواند ساختار منسجم یک اثر داستانی را برجسته سازد. با این ‌حال، از این دست بررسی‌ها به‌صورت جامع درخصوص عناوین داستان‌های فارسی صورت نگرفته است. در این مقاله براساس منابع کتابخانه‌‌ای، کارکرد زیبایی‌شناسی عناوین 60 رمان فارسیِ نوشته‌‌شده در سال‌های 1332 تا 1357، در بخش روساختِ دستوری، آواها، واژگان، موسیقی و صور خیال مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. دستاورد پژوهش نشان می‌دهد از آنجایی که همنشینی واژگان در تداعی عواطف و معنی کلام نقش مؤثرتری دارد، بیشتر عناوین به‌صورت ترکیبی انتخاب شده‌اند و این ترکیبات یا به‌صورت اضافی یا معطوف با حرف «واو» هستند. از همنشینی آوایی حروف در عناوین، حرکات موسیقیایی تولید می‌شود که به نظر می‌رسد از سوی نویسندگان برای القای معانی خاص ایجاد شده است. از میان صنایع لفظی، واج‌آرایی، واژه‌آرایی و از میان صنایع معنوی، مراعات‌النظیر و تلمیح بیشتر به کار رفته‌اند و همچنین استفاده از کنایه و استعاره بیش از دیگر صنایع به چشم می‌خورد.