فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 جان‌مایه اساسی شاهنامه، حماسه است و حماسه مبتنی بر کردار و گفتار قهرمانی است و هر دو غالباً در پیوند با صحنة کارزار اتّفاق می‌افتند و تحقّق هر کدام مستلزم به میدان آمدن هماوردان است و همرزمان قبل از اقدامات عملی باید باب گفت‌وشنود را بگشایند. پس اولین قدم، استفاده از زبان و گفت‌وگو است. یک نوع گفت‌و‌شنود، رجز و رجزخوانی است که به‌صورت شفاهی، کتبی و پیامی با مقاصد گوناگون بین هماوردان ردّ و بدل می‌شود. این رجزها از چشم‌اندازهایی گوناگون درخور توجّه و مطالعه‌اند: 1. آشکارسازی تکیه‌گاه‌های پهلوان؛ 2. برانگیختن قهرمان به جنگ و اعتراض به درنگ؛ 3. پرهیز از جنگ و ترغیب به درنگ؛ 4. راهکارهای مناسب برای شناخت توانایی نیروها؛ 5. بازتاب ارزش‌های اخلاقی و رعایت عفّت کلام؛ 6. چگونگی لحن و آهنگ کلام؛ 7. چگونگی شکل‌گیری جان‌مایه رجزها؛ 8. تقویت غرور ملّی و حسّ وطن‌پرستی؛ 9. چگونگی بهره‌گیری از فنون بلاغی و... . این نوشتار با ذکر شواهد شاخص‌تر، به بررسی و تحلیل اجمالی هرکدام از موارد پیش‌گفته با تأکید بر منش، بینش و روش شخصیت‌های شاهنامه می‌پردازد.