طراحی الگوی راهبردی تامین امنیت ملی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی ،تهران ،ایران

2 دانش آموخته دکتری دانشگاه عالی دفاع ملی ،تهران ،ایران( نویسنده مسئول)

3 دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

4 دانشگاه عالی دفاع ملی ،تهران ،ایران

doi
چکیده

در ساختار آنارشی حاکم بر نظام بین‌الملل که فاقد اقتدار مرکزی برای جلوگیری از تجاوز می‌باشد، اولین هدف کشورها، حفظ امنیت ملی است. بنابراین، مهم‌ترین هدف سیاست خارجی ج.ا.ایران، تأمین امنیت ملی می باشد. هدف از نگارش این مقاله ارائه الگوی راهبردی تأمین امنیت ملی در سیاست خارجی با  بهره‌گیری از اندیشه‌های امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری«مدظله-العالی»، اسناد بالادستی، تجربیات گذشته و نیز تجربیات سایر کشورها می‌باشد.تحقیق حاضر از نوع کاربردی-توسعه‌ای و باروش تحلیل محتوای کیفی و اکتشافی انجام شده است. نمونه‌گیری به روش هدفمند و قضاوتی- نسبتی می‌باشد. حجم نمونه آماری متشکل از 60 نفر از اساتید و صاحبنظران حوزه امنیت ملی و سیاست خارجی بودند. برای تجزیه و تحلیل دیدگاه‌های امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری«مدظله‌العالی» و نیز استخراج  رویکردهای اسناد بالادستی از روش تحلیل محتوا استفاده شد. ابعاد، مولفه‌ها و شاخص‌ها از طریق ابزار داده بنیاد استخراج گردید. بر اساس نتایج تحلیل بیشترین رتبه میانگین تاثیر را بعد فرهنگی و آخرین رتبه بعد محیط زیست بود. الگو به همراه ابعاد و مولفه‌های آن به کمک نرم افزار معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی مورد تحلیل قرار گرفت که شکل اولیه الگو به همراه مقادیر اعداد تاثیر ذکر گردیده است. در نهایت رابطه بین ابعاد، مولفه‌ها و شاخص‌ها احصاء و الگو در6 بعد، 17 مولفه و 82 شاخص(بعد فرهنگی 3 مولفه و16 شاخص، بعد اجتماعی دارای 4 مولفه و16 شاخص، بعد سیاسی 3 مولفه و16 شاخص، بعد اقتصادی  3 مولفه و14 شاخص، بعدنظامی 3 مولفه و13 شاخص و بعد محیط زیست 2 مولفه و7 شاخص) ارائه گردید.