ارزیابی حاصلخیزی خاک با استفاده از توابع عضویت فازی و AHP در اراضی شالیزاری (مطالعه موردی: مزارع پژوهشی گل‌دشت، آمل)

نویسندگان

1 گروه علوم خاک، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران

3 گروه علوم خاک، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22059/ijswr.2020.308462.668707
چکیده

با توجه به نقش مؤثر حاصلخیزی خاک در کشاورزی پیشرفته، تهیه نقشه حاصلخیزی خاک جهت برنامه­ریزی بهتر و دستیابی به  مدیریت ویژه بر پایه تغییرات مکانی خاک ضروری به نظر می‌رسد. هدف از این پژوهش تهیه نقشه حاصخیزی خاک برای کشت برنج بر اساس پارامترهای مؤثر در حاصلخیزی خاک شامل کربن آلی، ازت کل، فسفر و پتاسیم قابل استفاده، رس و گنجایش تبادل کاتیونی از طریق تلفیق AHP با دو نوع تابع عضویت فازی کندل و S شکل می‌باشد. به این منظور نمونه­برداری خاک در 50 نقطه مطالعاتی انجام و ویژگی‌های مذکور اندازه­گیری شدند. درون‌یابی این نقاط برای پارامترهای مورد مطالعه از طریق روش کریجینگ انجام شد. سپس نقشه ‌فازی هر یک از پارامترها با تعریف توابع عضویت  Sشکل و کندل تهیه شده و با استفاده از روش AHP وزن‌دار شدند. در نهایت از تلفیق آن­ها در محیط GIS نقشه حاصلخیزی خاک برای برنج تهیه شد. نقشه‌های حاصلخیزی به­دست آمده از توابع عضویت S شکل و کندل نشان می‌دهد که به ترتیب 73/95 و 68/53 درصد از منطقه مورد مطالعه دارای حاصلخیزی زیاد و خیلی زیاد می­باشد. مقایسه نقشه‌های حاصلخیزی از طریق نقاط نمونه‌برداری مجدد برای کنترل دقت نقشه‌ها نشان می‌دهد که نقشه حاصلخیزی حاصل از تابع عضویت فازی S شکل (64 درصد) نسبت به تابع عضویت کندل (40 درصد) از کارآیی و تطابق بیشتری با واقعیت برخوردار است. بنابراین تلفیق AHP با تابع عضویت فازی S شکل می‌تواند با دقت قابل قبولی وضعیت حاصلخیزی منطقه مورد مطالعه را به صورت کمی و طبقه‌بندی شده ارائه کرده و برای مدیریت مصرف کود و پایش تغییرات تغذیه‌ای خاک مفید واقع شود.