فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از آثار منثور امیرخسرو دهلوی، کتاب ارزشمند رسایل‌الاعجاز است که در اوایل قرن هشتم ه.ق به رشتۀ تحریر درآمده است. این اثر شامل پنج رساله است و موضوع اصلی آن، ترسّل و انشاست. نویسنده ضمن به‌کارگیری فراوان آراستگی های ادبی در متن اثر، رسالۀ سوم آن را به بلاغت اختصاص داده است. وی در این بخش، تصرّفاتی در برخی از صنایع گذشته کرده، برخی از صنایع این بخش نیز برساختۀ خود امیرخسرو است که نشان از تبحّر و آگاهی وی در این حوزه دارد. ایهام یا تخییل، ازجمله صنایع ادبی است که در این اثر ارزشمند، دارای جایگاهی ویژه است. رعایت تناسب لفظی و ایهام تناسب، نقش بسزایی در این متن دارد. به‌کارگیری فراوان برخی از صنایع خاص و نادر، مانند ضمن‌اللّفظ و ترجمة‌اللّفظ در این اثر که طبق اذعان مؤلّف، از ابداعات اوست، در مسیر هدف رعایت تناسب، قابل توجه است؛ امّا با اندکی دقّت و مقایسه با کتاب‌های بلاغی دیگر، پی می‌بریم که این آرایه‌ها گاهی با برخی صنایع مشابه آمیخته شده‌ و برخی از آن‌ها پیش از امیرخسرو نیز با اندکی تفاوت، وجود داشته‌اند و اساس آن‌ها در آثار بلاغی سابق مطرح بوده است. نظر به اهمیت و جایگاه این اثر در حوزۀ آثار ادبی نثر مصنوع ، نویسندگان در این پژوهش بر آن هستند که ضمن بررسی جایگاه ایهام در این اثر، برخی صنایع جدید آن نظیر ضمن‌اللّفظ و ترجمة‌اللّفظ را مورد نقد و تحلیل قرار دهند.