بازنمایی جنسیت در دو کتاب «میناء 1» و «الطریق إلی العربیة»
نویسندگان
1 نویسندۀ مسئول، دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شیراز
2 دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شیراز
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شیراز
doi
10.30479/jtpsol.2023.17399.1590چکیده
کتابهای آموزشی، علاوه بر اطلاعات، منتقل کنندة ارزشها و قالبهای فرهنگی مشخصی به فراگیران هستند. از جملة مهمترین این قالبها، کلیشههای جنسیتی است که منابع آموزشی، نقش بالایی در شکلگیری آنها دارند. در همین راستا، پژوهش حاضر، به بازنمایی و تحلیل نقشهای خانوادگی و شغلی زن و مرد در کتابهای فارسی و عربی میپردازد. ابتدا دو کتاب از مجموعه کتابهای آموزش زبان فارسی و عربی به غیر سخنوران آن زبانها، به نامهای «مینا۱» و «الطریق إلیالعربیة» انتخاب شد. سپس تمامی متون خوانداری و تصاویر این دو کتاب، بررسی و بهصورت خط به خط، مطالعه و تمام تصاویر، بررسی شدند تا بازنمایی جنسیت در آنها از نظر کمی و کیفی مورد تحلیل قرار گیرد. نتایج، بهطور کلی نشان داد که در هر دو کتاب، سیر فراوانی مؤلفههای مورد بررسی، با عدم تعادل به نفع مردان همراه است. تصاویر کتابهای مورد بررسی، عمدتاً به جنس مذکر تعلق داشت و نقشهای شغلی زنان، کمرنگتر بود. مردان، در حال ورزش کردن و نقشهای اجتماعی متنوعتر و زنان، در حال خرید کردن و در نقشهای اجتماعی کمتری به تصویر کشیده شده بودند. در هر دو کتاب، مشاغل به تصویر کشیده شده برای مردان، دارای تنوع بیشتر و مشاغل زنان، دارای تنوع بسیار پایین بود.