نگاهی به نوآوریهای منوچهر نیستانی در عناصر شعری غزل
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ارومیه
2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی،واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران (نویسندة مسئول)
doi
10.22075/jlrs.2020.20746.1736چکیده
نیستانی (1315-1360ش) را میتوان از پیشاهنگان جریان غزل نئوکلاسیک دانست. با این حال، جایگاه او در تغییر و تحوّلات غزل معاصر، چنانکه باید و شاید مورد توجه قرار نگرفته است. تلاش فراگیر نیستانی در مسیر رسیدن به فرم و شکل تازه در غزل، نام او را بهعنوان نخستین شاعر غزلسرا که در این وادی قدم نهاده، به ثبت رسانده است. او بود که نخستین بار، شکل نوشتاری غزل را دگرگون کرد و غزل را به شکل نیمایی نوشت. تلاش او در گسترش امکانات و ظرفیتهای محتوایی غزل نیز چشمگیر است. او چندان به مضامین کلیشهای غزل سنّتی و معیارهای زیباییشناسانة تکرارای آن، گردن ننهاده و فردیتگرایی، واقعگرایی و تجربهگرایی را جایگزین ذهنیگرایی و کلّیگویی کرده است. همچنین تصاویر نو و مبتکرانهای با تکیه بر نگاه فردی و شخصی و با الهام از عناصر و ویژگیهای زمانۀ خود ساخته است. در ساحت زبان شاعرانه نیز با وارد کردن واژگان معاصر و محاورهای به غزل، هژمونی زبان ادبی را شکسته و به زبان زمان سروده است. پژوهش حاضر تلاش دارد نوگراییهای نیستانی را در ابعاد مختلف فرم و شکل، تصویر و زبان شعر مورد کاوش قرار داده، با روشی تحلیلی-توصیفی، جایگاه این شاعر را در ابعاد نوگرایی در غزل آشکار سازد.
