فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شعر دهۀ شصت به دلیل شرایط سیاسی- اجتماعی، به‌ویژه جنگ، از ویژگی‌های خاصّی برخوردار است. این شعر از یک ‌سو انعکاس ددمنشی‌های دشمن بعثی و از سوی دیگر، آیینۀ ازخودگذشتگی و پایداری فرزندان این سرزمین در نبردی نابرابر است. تکیۀ فراوان پژوهشگران بر شعر پایداری در این دوره، گاه موجب به حاشیه رانده شدن نوآوری‌ها و آفرینش‌های ادبی این سروده‌ها شده‌ است.پژوهش حاضر با درک این مفهوم، به بررسی گونه‌ای کمتر شناخته‌شده از تشبیه با نام «تشبیه ناهمساز» در سروده‌های سید حسن حسینی و قیصر امین‌پور می‌پردازد و آن را به‌عنوان یک ویژگی سبکی مورد بررسی قرار می‌دهد. تشبیه ناهمساز از آمیزش دو تصویر تشبیه و پارادوکس از دو حوزۀ بیان و بدیع پدید می‌آید و ازحیث ساختار و چگونگی کاربرد، سه دسته است: دستۀ اول که در آن، مشبّه و مشبّهٌ‌به دو پدیدۀ اساساً متناقض‌اند، دستۀ دوم که در وجه شبه دچار تناقض و ناهمسازی‌اند، در دستۀ سوم مشبّهٌ‌به خود امری پارادوکسی است و این ناهمسازی، کلّ تشبیه را تحت ‌تأثیر قرار‌ می‌دهد. نوآوری در تصویر با ساخت‌شکنی در بافت تشبیه، غافلگیری مخاطب و واداشتن او به کشف زیبایی‌های نهفته در آن و به چالش کشیدن مرزهای سنّتی بلاغت، از ویژگی‌های این‌گونه تشبیه به‌شمار ‌می‌رود. روش این پژوهش، توصیفی- تحلیلی است و داده‌ها با استفاده از شیوۀ تحلیل محتوا بررسی شده‌اند. نتیجه نشان می‌دهد گرایش این شاعران به سبک هندی، تناقضات موجود در جامعه، درگیری‌های ذهنی این شاعران و مواردی از این دست، از عوامل اصلی آفرینش این تشبیهات به‌شمار می‌روند.