تناوب تکمیلی مشروط بر محیط واجی در ترکی آذربایجانی: رویکردی شناختی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشیار زبان‌شناسی همگانی دانشگاه بوعلی سینا (نویسنده مسئول)

doi
10.22075/jlrs.2020.19756.1668
چکیده

یکی از مسائل بحث‌برانگیز در مطالعات صرفی- واجی، بحث تناوب تکمیلی مشروط بر محیط واجی است. این پژوهش با رویکردی شناختی، وجود چنین پدیده‌ای را در ترکی آذربایجانی نشان می‌دهد. با توجّه به بحث «مغالطة قاعده/فهرست» در لَنِکِر (1987) بخش واژگان می‌تواند علاوه بر اطلاعات غیرقابل پیش‌بینی، حاوی اطلاعات قابل پیش‌بینی نیز باشد. این بحث لنکر، راه را برای توضیح بهتر واژگانی‌شدگی فرایندهای واجی باز می‌کند. به باور نگارندگان، همسو با مغالطة قاعده/فهرست لنکر و همچنین صرفی‌شدگی (یا واژگانی‌شدگی) زودهنگام فرایندهای واجی در بایبی (2001)، ترکی آذربایجانی در گذشته دارای فرایندهایی واجی بوده که اکنون زایایی خود را از دست داده و فقط بقایای آن در واژگان باقی مانده است. این بقایا در برخی موارد به‌صورت تکواژگونه‌هایی تکمیلی بروز یافته‌اند که انتخاب بین آن‌ها مشروط بر محیط واجی است. تحلیل نگارندگان، مخالف تحلیل دیگر پژوهشگران در این زمینه است که با رویکردی زایشی سعی داشته‌اند این موارد از ترکی آذربایجانی را در قالب فرایندهای واجی توضیح دهند. در این تحقیق برای نشان دادن بازنمایی‌ها و روابط تکواژگونه‌ها از انگارة شناختی نِسِت (2008) استفاده شده است. این انگاره برپایة آرای لنکر (1987) بوده و تا امروز از معدود انگاره‌های واج‌شناسی شناختی موجود در زبان‌شناسی شناختی و کاربردبنیاد است. داده‌های این پژوهش در هر جا که منبع آن‌ها ذکر نشده باشد، از طریق ضبط صدای گویشوران ترکی آذربایجانی فراهم آمده است.