سینتیک جذب سطحی آرسنیک در چند خاک: اثر آنیون‌های رقیب و مقایسه مدل‌های سینتیکی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشیار موسسه تحقیقات خاک و آب، ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت، آﻣﻮزش و ﺗﺮوﯾﺞ ﮐﺸﺎورزی، ﮐﺮج، اﯾﺮان

doi
10.22059/ijswr.2020.310210.668739
چکیده

جذب آرسنیک توسط خاک نقش مهمی در کنترل تحرک، زیست فراهمی و سمیت آرسنیک در محیط‌زیست بازی می‌کند. مطالعات سینتیکی در زمینه جذب آرسنیک اغلب در نسبت‌های خاک:آب 10:1 تا 50:1 انجام می‌شود که عموما شرایط مطالعه را از وضعیت مزرعه‌ای غالب متفاوت می‌سازد. در این مطالعه، سینتیک جذب سطحی آرسنیک در پنج خاک کشاورزی غیرآلوده به آرسنیک در شرایط 50 درصد رطوبت اشباع در دامنه زمانی طولانی‌مدت (دو دقیقه تا 20 روز) بررسی شد. شش مدل سینتیکی برای توصیف داده‌ها استفاده شد. سینتیک جذب آرسنیک در همه خاک‌ها رفتار غیرخطی و دوفازی نشان داد. سرعت جذب آرسنیک در ابتدا بسیار سریع بود اما با زمان به تدریج کاهش یافت و بعد از 72 ساعت ثابت شد. مقدار تجمعی آرسنیک جذب شده از 158 تا 210 میلی‌گرم بر کیلوگرم متغیر بود که 47 تا 67 درصد از آن در دو دقیقه اول (اولین زمان اندازه‌گیری) و 68 تا 86 درصد از آن در یک ساعت اول واکنش جذب شد. جذب تجمعی آرسنیک توسط خاک‌های مختلف در حضور فسفات 100 میلی مولار 9/1 تا 16 درصد، در حضور سیترات 100 میلی مولار 7/0 تا 9 درصد و در حضور فسفات 10 میلی مولار 6/0 تا 9 درصد نسبت به عدم حضور آن‌ها کاهش پیدا کرد. مدل الوویچ ساده شده به دلیل مقادیر ضریب تعیین ( ) بالاتر (93/0 تا 96/0) و خطای معیار تخمین پایین‌تر (1/5 تا 5/6 میلی‌گرم بر کیلوگرم) نسبت به مدل‌های تابع توانی، مرتبه اول، مرتبه دوم، پخش سهموی در همه خاک‌ها بهترین مدل برای توصیف داده‌های سینتیک جذب آرسنیک بود.