فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در ادوار ادب فارسی، شعر دورۀ مشروطه، بیش از هر دوره‌ای با مضامین سیاسی آمیخته است و این مضامین می‌تواند بستر مناسبی برای بروز هر نوع خشونت، ازجمله خشونت زبانی باشد. فرّخی یزدی، یکی از شاعران مطرح این دوره است که برای بررسی خشونت زبانی، نمونۀ مناسبی است. از میان اندیشمندانی که به مسئلۀ چگونگی بروز خشونت در زبان پرداخته‌اند، مالکین است. او برای نشان‌ دادن چگونگی بروز خشونت در زبان، شش الگومعرفی می‌کند که زبان طبق این الگوها بستری برای گوینده فراهم می‌سازد تا به اعمال خشونت بپردازد. در این مقاله، به چگونگی بروز خشونت در ده شعر فرّخی یزدی، طبق رویکرد گفتمانی مالکین پرداخته‌ایم. ملاک انتخاب این اشعار این بوده که فرّخی در آن‌ها، بیش از دیگر اشعار خود، از واژگان خشونت‌آمیز و لحن خشونت‌بار استفاده کرده است. مطابق نتایج به‌دست‌آمده در این پژوهش، فرّخی یزدی از الگوی زبانی شمارۀ 2 بیش از الگوهای دیگر برای اعمال خشونت بهره برده است. مطابق این الگو، زبان می‌تواند سلاح مستبدّانه‌ای برای تسلّط و ویرانی باشد. استفادۀ فراوان فرّخی از کلمات خشونت‌بار موجب شده است بسامد استفاده از الگوی شمارۀ 2 بیش از الگوهای دیگر باشد. فرّخی از الگوی شمارۀ 5 کمتر از بقیۀ الگوها استفاده کرده است. مطابق الگوی شمارۀ 5 زبان می‌تواند قدرت را دربر گرفته، کنترل کند. این الگو که به بررسی بازتاب ایدئولوژی در زبان می‌پردازد، در اشعار منتخب، کمتر استفاده شده است.