معرّفی «تُحفةالمُنشی»؛ منبعی ارزشمند در ترسّل و بلاغت
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران (نویسندة مسئول)
2 دانشآموختة دکتری زبان و ادبیّات فارسی
doi
10.22075/jlrs.2021.21440.1779چکیده
در میان نسخ خطّی زبان فارسی که در کتابخانههای مختلف ایران و جهان نگهداری میشود، نسخ و آثار ترسّل و انشا به دلایل مختلف زبانی، بلاغی و تاریخی اهمیت بسیار زیادی دارد؛ به همین دلیل تاکنون پژوهشهای مختلفی در این باب صورت گرفته است؛ امّا نسخ بسیار زیادی در این زمین، در کنج کتابخانههای جهان مخفی مانده است. تحفهالمنشی یکی از همین آثار است که در قرن سیزدهم هجری تألیف شده و نسخة منحصربهفرد آن در کتابخانة مجلس شورای اسلامی موجود است. این اثر ازلحاظ زبانی، بلاغی و تاریخی دارای اهمیت فراوان است؛ امّا تاکنون تصحیح، معرّفی و به زیور طبع آراسته نشده است. مطالب مطرحشده در این رساله از لحاظ بلاغی، زبانی و تاریخی آنچنان متنوّع و گوناگون است که میتوان آن را یک کتاب انواع ادبی دانست. نتایج حاصل از این پژوهش که با استناد به نسخۀ خطی اثر و منابع کتابخانهای به شیوۀ توصیفی - تحلیلی انجام شده، نشان میدهد مؤلّف در تبویب و فصلبندی مطالب بلاغی و آموزش فنون ادبی به شیوۀ ابتکاری عمل کرده است، در ذکر شواهد شعری، با دقّت از منابع معتبر بهره جسته است، ابیات و اشعار نویافته از شاعران را در متن اثر آورده و دلایل ششگانۀ تقدّم منشیان بر شاعران را بهخوبی بیان کرده است.
