برخاستگاه شیل های سازند کشف رود در برش ناویا (باختر بجنورد) بر پایه داده های ژئوشیمیایی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

2 استاد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

3 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

4 استاد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

doi
10.22071/gsj.2017.50263
چکیده

حوضه رسوبی کپه‌داغ، پس از بسته شدن اقیانوس پالئوتتیس، در جنوب صفحه توران تشکیل شد.سازند کشف‎رود در برش ناویا (باختر بجنورد) با ستبرای 749 متر از سنگ‎های  سیلیسی آواری (کنگلومرا، ماسه‌سنگ و شیل) تشکیل شده است. به­منظور تفسیر برخاستگاه سازند کشف‎رود در برش مورد مطالعه، شیل­های این سازند تجزیه ژئوشیمیایی شدند. این شیل­ها غنی از کوارتز و کانی رسی (ایلیت و کلریت) هستند و نسبت به پوسته قاره­ای بالایی (UCC)، تخلیه در میزان Na2O، CaO، MgO، Cu، Nb، و  Srو غنی‎شدگی در Ni، U، Y، V و Co را نشان می­دهند. با رسم نمودارهای Al2O3 در برابر TiO2، TiO2 در برابر Zr و نمودارهای سه­تایی (SiO2/20), (K2O+Na2O), (MgO+TiO2+FeO) و Al2O3, (CaO + Na2O + K2O), (FeO + MgO) یک سنگ منشا آذرین حد واسط برای شیل­های این سازند پیشنهاد می­شود. CIA و PIA محاسبه شده بیانگر هوازدگی شیمیایی شدید و آب‎و‎هوای گرم و نیمه‎مرطوب در ناحیه منشأ است. نمودارهای تابعی با استفاده از اکسید­های عناصر اصلی و SiO2 در برابر K2O/Na2O و همچنین نمودار سه‌تایی ((Na2O+ K2O), (TiO2+ MgO+ Fe2O3  (SiO2/20),شیل­های این سازند بیشتر در جایگاه قاره­ای غیر فعال قرار می­گیرند. بازسازی جغرافیای دیرینه برای این سازند در طی ژوراسیک میانی نشان می­دهد ­که رسوب­گذاری این سازند در یک حوضه درون قاره­ای بزرگ که در حال فرونشینی بوده کنترل شده است و منشأ این رسوبات از سوی جنوب خاور حوضه کپه‎داغ بوده است.