سبک‌شناسی لایه واژگانی قصاید کمال‌الدین اسماعیل

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی قزوین (نویسنده مسئول)

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی قزوین

doi
10.22075/jlrs.2020.18971.1592
چکیده

سبک‌شناسی لایه‌ای که یکی از رویکردهای زبان‌شناسانة سبک‌شناسی است، به بررسی سطوح مختلف زبانی یک اثر از آواشناسی تا معناشناسی می‌پردازد و از این لحاظ، از دقیق‌ترین و کاراترین روش‌های این علم به شمار می‌رود. یکی از مهم‌ترین لایه‌های زبان، لایة واژگانی است که بررسی آن در سبک‌شناسی، اهمیت زیادی دارد. از آنجا که گزینش واژگان، رابطه‌ای مستقیم با سبک هر نویسنده یا شاعر دارد، بررسی سبک‌شناسانة این لایه، به شناسایی سبک آثار هر هنرمند، بسیار کمک می‌کند و رابطة گزینش واژگان را با معنا و بافتی که هنرمند در آن قرار دارد، نشان می‌دهد. در این پژوهش، به بررسی سبک‌شناسانة لایة واژگانی قصاید کمال‌الدین اسماعیل، یکی از شاعران معروف قرن ششم و هفتم هجری پرداخته شده ‌است تا رابطة گزینش واژگان او با معنا و فضای شعری‌اش نشان داده شود. این پژوهش نشان می‌دهد کمال‌الدین در موضوعات مختلف، واژگانی مناسب را برای شعر خود برمی‌گزیند و واژه‌های پربسامد قصاید او ارتباطی کامل با فضای شعری او و گفتمان حاکم بر شعرش، یعنی گفتمان مدح دارد، به‌طوری که این واژه‌ها در مدح دلاوری‌ها و جنگاوری‌های ممدوح، ستایش بخشش و کرم او و توصیف طبیعت به کار رفته‌اند. همچنین بررسی این لایه، از غلبة فضای حسّی بر انتزاعی در اشعار او حکایت دارد.