ارزیابی مزرعهای عملکرد آبیاری جویچهای در مزارع ذرت و ارائه راهکارهای مدیریتی با استفاده از مدل WinSRFR (مطالعه موردی: دزفول)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
3 دانشیار گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
doi
10.22059/ijswr.2020.309311.668724چکیده
بررسیها نشان داده است که راندمان آبیاری سطحی در کشور، بهویژه در استان خوزستان، نسبتاً پایین است. این در حالی است که افزایش راندمان آبیاری و کاهش تلفات آب آبیاری، با توجه به وضعیت منابع آب کشور، امری ضروری است. هدف اصلی این مطالعه، ارزیابی عملکرد آبیاری جویچهای در اراضی شرکت کشت و صنعت شهید بهشتی دزفول و ارائه راهکارهای پیشنهادی از طریق بهینهسازی پارامترهای طراحی توسط مدل WinSRFR بود. به منظور دستیابی به هدف، سه مزرعه در منطقه دیلم و سه مزرعه در منطقه BC انتخاب شد. نتایج نشان داد که تلفات نفوذ عمقی و رواناب در مزارع منطقه دیلم به ترتیب بین ۹/۴ تا ۵/۸۱ و 3/۲۴ تا 3/۶۲ درصد متغیر بود. این مقادیر در مزارع منطقه BC بهترتیب 2/3 تا 2/49 و 6/۵ تا 3/۶۲ درصد تعیین شد. نتایج همچنین نشان داد که در کلیه مزارع مورد بررسی در دو منطقه دیلم و BC مقدار تلفات رواناب بیشتر از مقدار تلفات نفوذ عمقی است. این در حالیست که برخی مزارع با وجود تلفات بالا، کم آبیاری شده بودند و راندمان نیاز آبی آنها کمتر از 100 درصد تعیین شد. راندمان کاربرد در کلیه مزارع بین 45-13درصد متغیر بود. بهطور کلی بررسیها نشان داد که مدیریت مقدار و مدت آبیاری بر اساس شکل و مشخصات اراضی مناسب نبوده است، این موضوع به دلیل عدم آگاهی آبیاران از مقدار آب مورد نیاز و عدم قطع جریان ورودی در زمان مناسب است. پس از ارزیابی وضعیت موجود، ارائه راهکارهای مدیریتی با استفاده از مدل WinSRFR نشان داد در صورتی که مدیریت مناسبی بر طول، شیب و دبی ورودی به جویچهها صورت پذیرد، راندمان کاربرد آب به میزان %8/35 (از %8/29 تا %6/65) افزایش و تلفات رواناب به میزان %7/49 (از %7/59 به %10) کاهش مییابد.