فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش برای بررسی اثر تغییر کاربری جنگل بلوط به زراعت بر ویژگی‌های خاک منطقه نیمه‌خشک صورت گرفت. ویژگی‌های کیفی خاک دو کاربری در 15 سانتی­متری سطحی مقایسه شد. نتایج نشان داد در اثر تغییر کاربری از جنگل به زراعت، ماده آلی خاک بترتیب از 19/1 به 67/0درصد، پایداری خاک‌دانه­ها از 22/2 به 08/2 درصد و رس قابل انتشار خاک از 4/2 به 87/22 درصد تغییر یافت. این نتایج نشان از کاهش شدید کیفیت خاک در اثر جنگل‌تراشی داشت. با حذف جنگل‌ از یک سو چتر حفاظتی مقابل نیروی قطرات باران حذف و از سوی دیگر ورود ماده آلی به سطح خاک کاهش و سبب کاهش پایداری خاک‌دانه و افزایش رس قابل انتشار شد. رس قابل انتشار، سبب ایجاد سله سطحی و تسریع فرسایش خاک گردید. در اثر کاهش ماده آلی، جرم مخصوص ظاهری نیز افزایش یافت. هم‌چنین مقدار سنگ‌ریزه، شن، سیلت درشت و ریز در جنگل به ترتیب از 3/6 ،56، 6/12 و 4/5 درصد به 6/35 و 3/64 و 6/14 و 5/2 درصد در اراضی زراعی تغییر یافت. برخورد مستقیم نور خورشید و گرمای بیشتر خاک به­ویژه در فصول گرم، سبب تسریع در تصعید نیتروژن خاک شده و علی‌رغم افزودن کودهای نیتروژنه به اراضی زراعی، مقدار نیتروژن در خاک­های زراعی کاهش یافت. تحلیل داده­ها به مؤلفه­های اصلی نشان داد که عامل­های مختلفی در اثر تغییر کاربری در چرخش واریمکس­ها اثرگذارند. حذف جنگل عامل اصلی تغییر ویژگی­های خاک و کاهش شدید کیفیت اراضی بود. تغییر کاربری نه تنها سودی برای تولید بیشتر مواد غذایی ندارد بلکه با تخریب کیفیت اراضی، سبب ایجاد سیل و افزایش رسوب از این مناطق می­شود.