فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینۀ ادبیات عرفانی فارسی، چشم‌اندازهایی زیبا فراروی ما قرار می‌دهد؛ به‌ویژه هنگامی که با قرآن و حدیث پیوند می‌خورد. نویسندگان و شاعران عارف‌مسلک، نه‌تنها بر بهره‌برداری متعارف از این دو منبع اصلی اسلام تأکید داشته و به آن سفارش کرده‌اند، بلکه با نگاه خاص و هنری خویش، موجب ترغیب دیگران به استفاده از این منابع شده‌اند. عطّار نیشابوری از این زمره است. او در سروده‌های خود هنگام مواجهه با آیات و روایات، افزون بر نگاه متعارف، گاه نگاهی تأویلی و بلاغت‌محور دارد. این پژوهش بر آن است که با روشی توصیفی-تحلیلی، نمونه‌هایی از تأویل‌های بلاغی و نمادمحور او را معرّفی کند. یافته‌ها نشان می‌دهند در شعر عطّار، برخی از نمادها از جمله قبله، آیۀ نور، داستان ابراهیم و مبارزه با نمرود، ذبح ‌کردن اسماعیل، فرعون و قارون، جلوه‌ای منحصر به فرد دارند که این حاکی از توجه خاصّ او به تاریخ انبیاست. همچنین مشاهده شده است که گاهی عطّار در تأویل‌های خود، میان نمادهای اساطیری و عرفان پیوند می‌زند تا اندیشه‌های عرفانی خویش را عرضه کند. همچنین گاه خردمندان دیوانه، سخنگویان او برای اعتراض به نابسامانی‌های جامعه می‌شوند.