تحلیل دمای سالانه خاک در گستره ایران با استفاده از روش مجموعهی مقادیر تکین

نویسندگان

1 گروه آمار، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22059/ijswr.2020.306388.668673
چکیده

آگاهی از رژیم حرارتی خاک و نوسانات آن علاوه بر تاثیر بر توازن انرژی تابشی کره زمین، از خسارات احتمالی در بخش کشاورزی جلوگیری کرده و می‌تواند موجب افزایش بازدهی محصولات شود. در این مطالعه با بکارگیری روش تحلیل مجموعه­ی مقادیر تکین (SSA)، روند‌ها و مولفه‌های نوسانی و همچنین میزان انطباق مولفه‌های متناظر سری‌های زمانی دمای خاک (ST) و سری‌های زمانی دمای هوا و بارش در ۲۸ ایستگاه هواشناسی کشور در سه کلاس حرارتی مزیک، ترمیک و هایپرترمیک، در ایران در طی سال‌های 1993-2017 مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد بیشترین نرخ افزایش ST در رژیم حرارتی مزیک و کمترین نرخ افزایش ST سطحی در رژیم حرارتی ترمیک واقع شده است. نوسانات بارش در فاز معکوس نسبت به نوسانات ST قرار دارند. دوره‌های بازگشت غالب در سری‌های سالانه ۳/۲ و 11-12 ساله بودند که می‌تواند مرتبط با تغییرات دو سالانه QBO و جریانات مداری و همینطور چرخه‌های ۱۱ ساله لکه های خورشیدی باشند. با استفاده از انطباق های کوتاه و طولانی مدت مشخص شده بین روند و مولفه های نوسانی سری زمانی دمای خاک و دمای هوا، می­توان به تولید و بازسازی تغییرات دمای خاک بر مبنای دمای هوا پرداخت.