بررسی نقش عوامل انگیزشی و خودهای شخصیتی در یادگیری زبان فارسی (مقاله علمی پژوهشی)

نویسندگان

1 نویسنده ی مسئول، استادیار گروه آموزش زبان فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)

2 دانش آموخته‏ ی مترجمی زبان فرانسه، دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.30479/jtpsol.2020.12578.1469
چکیده

هدف این مقاله بررسی رابطه­ی بین خودهای ممکن شخصیتی و عوامل انگیزشی و نقش آن­ها در یادگیری زبان فارسی است. مقوله‌ی انگیزش و تأثیر آن بر یادگیری زبان یکی از مسائل حائز اهمیت در امر آموزش است. بررسی و شناسایی انواع انگیزش و عوامل انگیزشی می‌تواند گام مؤثری برای ارتقای کیفی آموزش زبان باشد. برای یادگیری اصولی و مطلوب هر زبان می‌بایست عناصر و متغیرهای تأثیرگذار بر این عرصه را شناسایی نمود. اساس این پژوهش بر مبنای نظریه‌ی نظام خودانگیزشی دورنیه استوار است. علاوه بر عناصر اصلی این نظام نقش چند خودممکن انگیزشی از جمله متغیر احساسی اضطراب و دو متغیر میزان صحبت کردن در کلاس و علاقه به صحبت کردن در کلاس بررسی شده است. بدین منظور پرسشنامه‌ای در چارچوب نظریه‌ی برگزیده، بین جامعه‌ای متشکل از 146 فارسی­آموز سطح پیشرفته­ی مرکز آموزش زبان فارسی قزوین در دو ترم آموزشی سال 98-97 با ملیت‌های مختلف توزیع و برای تحلیل داده‌ها از نرم افزار اس‌پی‌اس‌اس نسخه‌ی 18  استفاده شد. یافته‌های پژوهش گواه بر آن است که متغیر اضطراب با متغیرهای ترفیع‌محور، تجربیات یادگیری، خود آرمانی و تلاش فردی ارتباط مستقیم دارد، درحالی­که با متغیر­های پیشگیری‌محور، علاقه به صحبت کردن و میزان صحبت کردن در کلاس ارتباط معناداری ندارد. خود آرمانی نیز با متغیرهای پیشگیری‌محور و ترفیع‌محور ارتباط مستقیم دارد. متغیرهای پیشگیری و ترفیع‌محور تقریباً به میزان برابر موجب افزایش تلاش فردی زبان‌آموز می‌شوند. تحلیل­ها همچنین نشان می‌دهد که خود بایسته و تجربیات یادگیری به طور معنی‌داری در پیش­گویی میزان صحبت مؤثر هستند، اما متغیر خودآرمانی متغیر پیش­گویِ معنی‌داری نیست. این زبان‌آموزان از صحبت کردن در کلاس مضطرب نمی­شوند، ضمن این­که میل درونی آن­ها به صحبت کردن بیشتر آن­ها را به فعالیت سوق می­دهد تا میزان صحبتشان در کلاس.