ارزیابی متون ادبی مجموعه های منتخب آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان برپایۀ رویکردی تلفیقی (مقاله علمی پژوهشی)
نویسندگان
1 نویسندهی مسئول، استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.30479/jtpsol.2020.12043.1461چکیده
کاربرد ادبیات به منزلهی یکی از ابزارهای طبیعی آموزش زبان و همچنین بهعنوان یکی از غایتهای زبانآموزی، نقش مهمی در ارتقای مهارتهای زبانی دارد. به همین سبب طراحی و تدوین مواد آموزشی و ارزیابی و ارتقای منابع موجود از این منظر، امری اجتنابناپذیر است. پژوهش حاضر به ارزیابی متون ادبی مجموعههای آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان، با هدف یاری رساندن به بهبود و ارتقای کیفیت آموزش زبان فارسی میپردازد. در این بررسی بر اساس رویکردی تلفیقی، الگویی متشکل از دو قسمت صوری و محتوایی برای ارزیابی متون ادبی در کتابهای آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان معرفی و سپس بر اساس این الگو، متون ادبی از ابعاد مختلفی نظیر مهارتهای زبانی، مفاهیم فرهنگی، کارکرد ارتباطی، اصالت، نوع و گونهی متن، نوع مشارکت در انجام تکالیف، دلالت بر نکات دستوری و محل قرارگیری متن ادبی بررسی گردید. ارزیابیهای انجام شده گویای این مطلب است که به مهارت گفتن دریافتی- حرکتی توجهی نشده و اغلب متون ادبی در شاخهی بینافرهنگی طبقهبندی شدهاند. همچنین اغلب متون ادبی هیچ ارتباطی با نکتهی دستوری مطرح شده در درس ندارند و میزان کارکرد ارتباطی در متون ادبی نیز در سطح بسیار پایینی قرار دارد. افزون بر این مشخص شد که بهکارگیری متون ادبی در منابع آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان در ابعاد کارکرد ارتباطی، مهارت گفتن دریافتی- حرکتی، مفاهیم برونفرهنگی، تبیین ماهیت زبان ادبی، روش تدریس متون ادبی، نیازسنجی از مخاطبان و اتخاذ رویکردی یکپارچه نسبت به مهارتهای زبانی با ضعف و نقصانهایی روبهرو است.