انتقال آوایی در گفتار فارسی آموزان چینی و عربی: مطالعه ‏ی موردی انفجاری‏ های بدنه‏ ای (مقاله علمی پژوهشی)

نویسندگان

1 نویسنده‏ ی مسئول، دانشیار گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه بین ‏المللی امام خمینی (ره)

doi
10.30479/jtpsol.2020.10185.1428
چکیده

این پژوهش به بررسی شیوه­ی تولید انفجاری‌های بدنه‌ایِ فارسی در گفتار فارسی­آموزان چینی و عربی می­پردازد. انفجاری‌های بدنه‌ای در نظام آوایی زبان فارسی با زبان­های عربی و چینی تفاوت بنیادین دارد: انفجاری‌های بدنه‌ای فارسی بسته به محل تولید واکه­ی مجاور به صورت گونه‌های سخت‌کامی و نرم‌کامی تولید می­شوند. در مقابل، انفجاری‌های بدنه‌ای در زبان­های عربی و چینی فقط نرم‌کامی­اند و گونه­ی سخت‌کامیِ انفجاری‌های بدنه‌ای در این زبان­ها تظاهر آوایی ندارد. با توجه به این تفاوت­ واجی، پرسشی مطرح می‌شود مبنی بر آن­که تا چه اندازه الگوهای تولیدی- صوتی همخوان‌های انفجاری بدنه­ایِ فارسی در گفتار فارسی­آموزان عربی و چینی با ویژگی‌های تولیدی-صوتیِ بومی این همخوان‌ها مطابقت دارد. برای پاسخ­گویی به این پرسش ابتدا داده­هایی متناسب با پرسش پژوهش طراحی و توسط شرکت­کنندگان آزمایش (شامل سه گروه فارسی­زبانان بومی، فارسی­آموزان چینی و فارسی­آموزان عربی)، تولید شدند. سپس الگوی توزیع انرژی بر روی طیف بسامدی رهش انفجاری­های بدنه­ای در گفتار شرکت کنندگان آزمایش بررسی شد؛ همچنین، معادله­ی خط رگرسیونِ حاصل از اندازه­گیری مقادیر فرکانس F2 در آغاز واکه و ناحیه­ی ایستای واکه­ی بعد از همخوان انفجاری به دست آمد. نتایج نشان داد در حالی که فارسی­زبانان بومی، مطابق انتظار، انفجاری­های بدنه­ای را در بافت واکه­ای پیشین به­صورت سخت‌کامی و در بافت واکه­ای پسین به­صورت نرم‌کامی تولید می­کنند، فارسی­آموزان چینی و فارسی­آموزان عربی، این همخوان­ها را در هر دو بافت واکه­ایِ پیشین و پسین به صورت نرم‌کامی تلفظ می­کنند. یافته­های این پژوهش در چارچوب نظریه‌ی یادگیری گفتار (SLM) مورد بحث قرار گرفته و پیشنهادهایی در خصوص کاربرد نتایج به دست آمده در حوزه­ی آموزش زبان فارسی به غیرفارسی­زبانان ارائه شده است.