بازشناسی محورهای مسئولیت پذیری در قرآن کریم

نویسندگان

1 گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 دکترای فلسفه تعلیم و تربیت، استاد مدعو دانشگاه فرهنگیان اصفهان

doi
10.22034/MIU.2025.30.99
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، بازشناسی محورهای مسئولیت‌پذیری در قرآن بود. روش: این پژوهش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام شده است و داده‌ها به کمک نرم‌افزار مکس.کیودا دسته‌بندی و سازماندهی شده اند. یافته‌ها: مسئولیت‌پذیری، تعهد درونی فرد برای انجام وظایف است. در نظریۀ انتخاب گلاسر، به مسئولیت‌پذیری انسان پرداخته شده و این مفهوم در آیات متعدد قرآن نیز مورد تأکید قرار گرفته است؛ با این حال، برای تبیین دقیق‌تر، دیدگاه نظریۀ انتخاب گلاسر با معیار و مقیاس آموزه‌های قرآنی سنجیده و تحلیل شد. نتیجه‌گیری: سیر تکاملی مسئولیت‌پذیری در قرآن شامل سه مرحلۀ اصلی است: مرتبه‌شناسی، قیدشناسی و قوّت‌بخشی. مرحلۀ مرتبه‌شناسی در سه بخش «مسئولیت پاینده و تمام‌ساحتی»، «مسئولیت تمایزی» و «مسئولیت هسته‌ای» بررسی شد. مرحلۀ قیدشناسی در دو بخش «قیود درونی» و «قیود بیرونی»، مشخص و مرحلۀ قوّت‌بخشی در دو بخش «شهادت، بقا» و «دریافت عنوان» تبیین شد.