فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اضطراب تأثیر هارولد بلوم، نظریه‌ای در نقد عملی است و بر روابط دیالکتیک اما ستیزه‌جویانۀ شعرا برای اثبات اصالت شعری می‌پردازد. طبق این نظریه، انحراف عمدی، نخستین و بنیادی‌ترین سازوکار دفاعی شاعر دیرآمده برای گسست از پیشگامان و اثبات فردیت خویش است. این پژوهش باتکیه‌‌بر بوطیقای نیمایوشیج و با روش تحلیل فرآیند تحول‌آفرینی وی در چارچوب نظریۀ بلوم انجام شده‌است و با این هدف، مکانیزم دفاعی و خلاق نیما در انحراف آگاهانه و عامدانه از سنت شعر کلاسیک و معاصران را تبیین و تحلیل می‌کند. روش تحقیق تحلیلی-توصیفی و مبتنی بر منابع اسنادی و به‌ویژه نوشته‌های نیما دربارۀ بوطیقای شعری‌اش است. یافته‌ها نشان می‌دهد نیما ضمن تجربۀ اضطراب تأثیر پیشینیان و با خودآگاهی، به نوآوری روی آورد و با خوانشی گزینشی و جهت‌دار، در حرکتی پارادوکسیکال، همزمان به سنت وفادار ماند و از آن گسست. وی با تشخیص کاستی در جریان‌های معاصر، در زمینۀ ساختاری و محتوایی دست به بدخوانی خلاقانه زد. نتیجۀ حاصل از یافته‌ها نشان داد که  این انحراف برنامه‌ریزی‌شده در دو سطح فرم و محتوا، هم پاسخی به اضطراب تأثیر بود و نیما را از کشتی با پیشینیان و معاصران، پیروز خارج کرد و هم با خلق رابطه‌ای نوین میان شکل و معنا، سبکی مستقل و بنیانی در شعر معاصر فارسی پایه گذارد تا به‌‌تبع آن هم به درجۀ «پدر شعر نو فارسی» نائل آید و هم منبعی اضطرابی برای پسینیان باشد.