استفاده از مدل DAYCENT در تخمین گازهای گلخانه‌ای و پتانسیل گرمایش جهانی اراضی کشاورزی استان خوزستان

نویسندگان

1 گروه اقلیم شناسی دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 گروه آب و هوا شناسی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

3 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22059/ijswr.2020.301647.668590
چکیده

در سال‌های اخیر افزایش تولید گازهای گلخانه‌ای از خاک‌ها به اتمسفر از مسائل عمده‌ای به‍شمار می‌رود. از مهم‌ترین این گاز‌ها می‌توان به متان (CH4)، نیتروس اکسید (N2O) و نیتریک اکسید (NO) اشاره کرد. از منابع اصلی تولید گازهای گلخانه‌ای در زمین‌های زراعی، خاک‌ورزی و بالا رفتن سطح زیر کشت بوده اسـت. هدف از پژوهش حاضر تعیین میزان تصاعد گازهای گلخانه‌ای در اراضی زراعی استان خوزستان با استفاده از مدل  DAYCENTاست. در ابتدا نمونه‌برداری و تعیین غلظت گاز خروجی از هر واحد زراعی انجام شد. همچنین با استفاده از نرم‌افزار DAYCENT انتشار گازهای متان، نیتروس اکسید و نیتریک اکسید در اکوسیستم‍های کشاورزی استان خوزستان برآورد شد. پتانسیل گرمایش جهانی برای هر چهار منطقه موردمطالعه تعیین شد. بر اساس مدل DAYCENT، بیش‌ترین انتشار متان از شالیزارهای باغملک به مقدار 369/1 تن در هکتار در سال بوده است. همچنین بیش‌ترین میزان انتشار اکسید نیتروس و اکسید نیتریک از خاک گندمزارهای شوش به‍ترتیب با مقدار 101/0 و 111/0 تن در هکتار در سال بوده است. بیش‌ترین میزان پتانسیل گرمایش جهانی بر اساس داده‌های مدل مربوط به گندم‍زارهای شوش (614/66 تن معادل دی‌اکسید کربن) بود. نتایج نشان داد که نیشکر، انتشار گاز و پتانسیل گرمایش کمتری نسبت به سایر کشت‌های موردبررسی داشته است. همچنین با توجه به شاخص‌های آماری ضریب تعیین (98/0، 99/0 و 77/0)، ریشه­‍ی میانگین مربعات خطا (05/0، 31/0و03/0) و کارایی مدل (61/0، 85/0 و76/0) به ترتیب برای سه گاز اکسید نیتروس، متان و اکسید نیتریک، مدل دقت قابل قبولی را نشان داده است.