فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کیفیت خاک عاملی است که در اثر تغییر در ویژگی­های ذاتی خاک و چگونگی مدیریت حاکم بر آن تغییر می­کند. به‌منظور ارزیابی کیفیت خاک متأثر از نوع کاربری، مدیریت‌های مختلف آبیاری، و نوع کشت در منطقه سمنان، از شاخص کیفیت تجمعی و شاخص کیفیت نمرو استفاده شد. با حفر و تشریح 13 خاکرخ در پنج مزرعه و باغ منتخب و نمونه‌برداری از افق‌های سطحی و متوسط عمقی، 14ویژگی‌ مؤثر در کیفیت خاک تعیین و دو شاخص یادشده محاسبه گردیدند. نتایج نشان داد که خاک‌های اراضی زراعی در لایه‌های سطحی دارای درجه کیفیت II و III و خاک‌های اراضی باغی در لایه‌های سطحی و متوسط عمقی به دلیل عدم تکامل پروفیلی، پایین‌بودن کربن آلی و بالابودن میزان شوری دارای درجه کیفیت IV هستند. بالاترین میانگین‌ شاخص‌های کیفیت خاک لایه سطحی به یونجه (آبیاری غرقابی) با 67/0 اختصاص یافت؛ پس از آن جو (آبیاری بارانی) با 59/0، باغ زیتون (آبیاری قطره‌ای) با 39/0 و باغ زیتون (آبیاری غرقابی) با 32/0 قرار گرفتند. این یافته اثر مثبت محصولات پوششی در احیای خاک‌های این منطقه را نشان داد. تأثیر مدیریت آبیاری بر شاخص‌های کیفیت خاک حاکی از آن است که نوع سامانه‌ آبیاری به تنهایی نتوانسته است تفاوت معنی‌داری در کیفیت خاک ایجاد نماید. به‌طوری‌که آبیاری غرقابی در یونجه و باغ زیتون به ترتیب بالاترین و پایین­ترین شاخص کیفیت را داشت. همچنین در باغ زیتون با آبیاری‌های قطره‌ای و غرقابی، تفاوت معنی‌داری در شاخص‌های کیفیت خاک مشاهده نشد. بهره‌گیری از شاخص‌های مذکور این امکان را به مجریان بخش‌های کشاورزی می‌دهد تا در انتخاب استراتژی‌های مدیریتی و نظارت بر تغییرات کیفیت خاک تصمیم‌گیری نمایند.