سیاست‌های نومحافظه‌کاران و امنیت ملّی جمهوری اسلامی ایران (2020 -2000 میلادی)

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه مازندران

2 استادیارعلوم سیاسی دانشگاه امام حسین (علیه‌السلام)، تهران، ایران

doi
چکیده

ایالات متحدۀ آمریکا ازجمله نظام­های ریاستی دوحزبی است که چرخش قدرت و اِعمال سیاست در آن از رقابت دو حزب اصلی آن متأثر­ است و دو حزب «دموکرات» و «جمهوری‌خواه» علی­رغم اینکه در اهداف کلی نظام سیاسی آمریکا به‌مثابه یک سیستم یکپارچه عمل می­نمایند ولی در اِعمال سیاست‌ها و راهبردهایشان مسیرهای متفاوتی را طی می­کنند. در سیاست خارجی، دموکرات‌ها به‌صورت سنتی قائل به استفاده از ظرفیت سازمان­ها، معاهدات، رویه­های بین‌المللی و مذاکره و «صلح» (چندجانبه­گرایی) هستند و برخلاف آنها، جمهوری­خواهان غالباً اعتقادی به معاهدات و سازمان­های بین‌المللی ندارند و معتقدند که واقعیت صحنۀ بین‌الملل را «زور و قدرت» تشکیل می­دهد و به‌اصطلاح معتقد به «رئالیسم» هستند. «نومحافظه­­کاران» طیفی از جمهوری­خواهان را تشکیل می­دهند که علاقۀ خاصی به ایجاد جنگ و اعمال زور و فشار علیه دشمنان خود را دارند. با توجه به تقابل جمهوری اسلامی ایران با آمریکا در طول بیش از­40 سال گذشته و تجربۀ «چهره ژانوسی یا دووجهی» سیاست­های آمریکا، هدف پژوهش پیشِ رو این است که نوع رابطۀ بین سیاست‌های نومحافظه­کاران و افزایش و یا کاهش امنیت ملّی جمهوری اسلامی ایران را (در 20 سال اخیر) به‌صورت علمی و قاعده‌مند نشان دهد. روش تحقیق این مقاله، توصیفی- تحلیلی و روش جمع‌آوری داده­­ها، اسنادی، مدارک علمی و مطالعات کتابخانه­ای است. یافته­های تحقیق حاضر بیانگر این واقعیت است که علی­رغم تصور رایج که گفته می­شود «با تسلط جمهوری­خواهان و نومحافظه­کاران بر کاخ سفید و سیاست‌های امنیتی آمریکا، امنیت ملّی ایران مورد تهدید واقع می‌شود و رو به ضعف می‌نهد»، در حقیقت، سیاست‌های نومحافظه­کاران (به­ویژه درزمینۀ امنیتی) منجر به افزایش امنیت ملّی جمهوری اسلامی ایران شده و وجود رابطه و نتیجه­­ای معکوس را در این خصوص نشان می­دهد. نتایج این پژوهش برای تصمیم­گیران سیاست خارجی و مدیران ارشد اطلاعاتی و امنیتی قابل استفاده و بهره­برداری است.