فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ردیف آغازین را باید گونه‌ای از تکرار دانست که در شعر شاعران سنّتی و معاصر، به‌وفور دیده می‌شود. این نوع تکرار که در آغاز بندهای شعر می‌آید، در شعر شاعران سنّتی، از همان شاعران دوره‌های نخست، همانند منوچهری و ناصرخسرو دیده می‌شود. با ‌این ‌حال، در شعر برخی از شاعران، مانند سنایی، خاقانی و مولوی بیشتر دیده می‌شود. در شعر شاعران معاصر که فاقد وزن و قافیه و ردیف به‌صورت معمول و سنّتی است، این ردیف‌ها بیشتر به چشم می‌آید. در شعر شاعرانی مانند فروغ فرخزاد و احمد شاملو این ردیف‌ها بسامدی بالاتر نسبت به شاعرانی چون نیما یوشیج، مهدی اخوان ثالث و سهراب سپهری دارد. ردیف آغازین، به شکل‌های مختلف وجود دارد و می‌توان آن را در سطح هجا، واژه، جمله و شبه جمله در شعر شاعران معاصر و سنّتی یافت. هدف اصلی ردیف آغازین را باید جنبة موسیقیایی آن دانست. علاوه ‌بر ‌این، گاهی تکرار آن بنا به اغراض دیگری در شعر رخ می‌دهد که از آن جمله می‌توان به برجسته‌سازی، تأکید سرایندگان به منظور القای معانی خاص به مخاطبان و ایجاد انسجام در ساخت و محتوای شعر اشاره کرد. گاهی نیز ردیف آغازین، جنبة تفسیری پیدا می‌کند و در جایگاه ابزاری برای تبیین، توضیح بیشتر و روشن شدن مقصود شاعر به کار می‌رود؛ گویی شاعر، قصد توضیح و جا انداختن مطلبی را برای مخاطب دارد که با تکرار یک واژه یا عبارت، به این هدف دست می‌یابد. اهداف و اغراض دیگری نیز در این ردیف‌ها دیده می‌شود. این مقاله درصدد است که به ردیف‌های آغازین به‌صورت جامع، در شعر شاعران برجستة سنّتی و شاعران نو فارسی بپردازد.