فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعۀ حاضر بر آن است که به مفهوم اجراگری جنسیتی جودیث باتلر در لولیتا خوانی در تهران (1382) اثر آذر نفیسی بپردازد. این اثر، که شامل مجموعه خاطرات نویسنده می‌شود، تجربیات و زندگی نفیسی در ایران را در دهه‌های 1350 و 1360 به ‌تصویر می‌کشد و سعی دارد با تکیه بر نظرات باتلر پیرامون اجراگری، هم ویژگی‌های اجراگریِ اثر منتخب و هم رفتارها و هنجارهای جنسیت-مدار غالب در بازه زمانی این اثر را معرفی نماید. پرسش‌های محوری این پژوهش عبارتند از: 1. چه هنجارسازی‌های رفتاری و هویتی در شکل‌گیری اجراگری‌ِ جنسیتی در شخصیت‌های اصلی اثر برگزیده نقش دارند؟ 2. شخصیت‌ها چگونه در برابر اجراگریِ جنسیتی مقاومت می‌کنند و نتیجه‌ی آن چیست؟ برای پاسخ به سوالات مطرح شده، مطالعۀ حاضر کاربردپذیری شاخص‌های نظریه‌ی اجراگری جنسیتیِ جودیث باتلر و برداشت او از جنسیت به‌عنوان یک بر ساخت فرهنگی-اجتماعی را در اثر روایی نفیسی بررسی می‌کند. این جستار نشان می‌دهد که پس از انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی، قوانین نظارتی، سیاست‌‌های همگون‌ساز، هنجارسازی‌های نظام‌مند، نقش‌های جنسیت‌مدارانه جدیدی را عادی‌سازی کردند و رواج دادند. برخی از هنجارهای جنسیت‌مدار دچار تغییراتی بنیادین شدند و جای خود را به هنجارهای جنسیت‌مدار جدیدی دادند. در مواردی نیز، مقاومت شخصیت‌ها یا تلاش آن‌ها برای واژگون‌سازی هنجارهای جدید منجر به رفتارهای جنسیت‌مدار دیگری شد که عمدتاً از الگوهای اجراگرایی و کلیشه‌های جنسیتی غربی اقتباس شده‌ بودند.