فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حفظ وگسترش زبان فارسی به­عنوان یکی از مهمترین عناصر هویت ملی و فرهنگی، همواره باید جزء سیاست­ها و اولویت­های کلان کشور باشد. در این راستا، برگزاری همایش­های علمی و کیفی به ارائه­ی راهکارهای مناسب برای اجرا و هدایت این سیاست­ها کمک می­کند. یکی از رویدادهای علمی خجسته، برگزاری اولین همایش زبانشناسی ملی تجربی در دانشگاه امام خمینی (ره) بود. زبان­شناسی تجربی حوزه­ای از زبان­شناسی است که با تکیه بر روش­شناسی تجربی به مطالعه و استخراج تعمیم­های زبانی و محدودیت­هایی می­پردازد که توصیف­گر تنوع الگوهای زبانی در زبان­های بشری است. استخراج تعمیم­های زبانی در چهارچوب زبان­شناسی تجربی مبتنی بر شواهد کمّی است که از نظم حاکم بر شیوه­ی به­کارگیری الگوها در سطح کنش زبانی حاصل می­شود. این شواهد کمّی یا به مفهوم دقیق کلمه، با روش­های آزمایشگاهی به­دست می­آید یا از سطح پیکره­های زبانی استخراج می­شود. به این ترتیب، داده­های مورد مطالعه­ی زبان­شناسان تجربی یا الگوهای متنوع زبانی در پیکره­های متنی و گفتاری است یا مقادیر شاخص­های کمّی و پیوسته­ای است که به شیوه­ی آزمایشگاهی جمع­آوری شده­اند. در هر دو صورت، برای آن­که زبان­شناس به تعمیم­های زبانی دلخواه از جامعه­ی زبانی مورد مطالعه­ی خود دست یابد، باید فرضیه­های تحقیق خود را با مدل­های آماری محک بزند. زبان­شناسی تجربی، مطابق با تعریفی که ارائه گردید، به حوزه­های بسیاری از جمله زبانشناسی، آواشناسی و واج­شناسی (به­ویژه واج­شناسی آزمایشگاهی و شناختی)، روان­شناسی زبان، عصب­شناسی زبان، زبان­شناسی پیکره­ای و زبان­شناسی رایانشی و آموزش زبان­های دوم و ... پیوند می­یابد. به­علاوه، رویکرد تجربی به مسائل زبانی در سال­های اخیر توجه زبان­شناسان سایر حوزه­ها از جمله صرف، نحو، معناشناسی و کاربردشناسی را نیز به خود جلب کرده است. در چهارچوب آواشناسی زبان­شناختی و واج­شناسی آزمایشگاهی، یک فرضیه­ی واجی که مدلی از بازنمایی انتزاعی یک الگوی آوایی در ذهن اهل زبان است، مطرح و اعتبار آن با طراحی آزمایشی مناسب، ارزیابی می­شود. روان­شناسی زبان برای کشف اصول و سازوکارهای شناختی حاکم بر پردازش اطلاعات زبانی، به­منظور حل مسائل شناختی زبان از روش­های آزمایشگاهی استفاده می­کند. عصب­شناسان زبان رفتار اهل زبان را به شیوه­ی آزمایشگاهی از رهگذر مشاهده­ی فعل و انفعالات شیمایی که در بخشی از قشر مغز روی می­دهد، مطالعه می­کنند. در زبان­شناسی رایانشی، الگوریتم­های بازسازی و بازشناسی رایانشی زبان و گفتار با تکیه بر مدل­های آماری و کمّی طراحی می­گردد. زبان­شناسان پیکره­ای الگوهای زبانی را در سطح کنش گویشوران زبان­ها در پیکره­های طبیعی زبان جستجو می­کنند. و بالاخره این­که آموزش زبان دوم که به شیوه­ی علمی به مطالعه­ی ­روش­های یاددهی و یادگیری هر زبانی غیر از زبان مادری می­پردازد. برای نخستین همایش زبان­شناسی ملی تجربی، ده­ها مقاله­ فرستاده شد که از میان آن­ها، شش مقاله که سطح کیفی مطلوب را از دیدگاه داوران نشریه دارا بودند، برگزیده شد و در این شماره زبان فارسی به چاپ رسید. در اینجا، شایسته است از همکار گرامی­ام، جناب آقای دکتر وحید صادقی که به­عنوان دبیر علمی همایش در داوری اولیه­ی مقالات دریافتی همایش، نقش بسزایی داشتند و این نشریه را یاری رساندند، سپاسگزاری نمایم. امیدواریم که مقالات این شماره چراغی باشد فرا راه پژوهشگران و علاقمندان دانش آموزشکاوی زبان فارسی.   امیررضا وکیلی‏ فرد سردبیر