عوامل زمینه ساز پاسخگویی؛ راهبردی برای حکمرانی اسلامی در سیستمهای مدیریتی: یک پژوهش کیفی
نویسندگان
1 گروه علوم تربیتی و مشاوره، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22034/MIU.2025.28.191چکیده
هدف: این پژوهش با هدف تبیین مفهوم پاسخگویی، از طریق غور و بررسی در مبانی نظری و آیات قرآنی مرتبط انجام شد. بخش اول پژوهش، نشاندهندۀ فراگیر بودن مفهوم پاسخگویی در قلمروهای مختلف زمانی، مکانی و موضوعی است؛ از پاسخگویی در برابر خداوند تا پاسخگویی به مردم و حتی پاسخگویی در برابر اعضا و جوارح. روش: پّژوهش حاضر، با مطالعۀ آیات و تدبّر روی آنها با بهرهگیری از تفاسیر نور و نمونه و استفاده از فرایند چرخهای تحلیل انجام شد. یافتهها: در این پژوهش، 104 مفهوم پایه، شناسایی و احصا شد که ذیل 28 مفهوم محوری، دستهبندی شدند و بر اساس آنها، هشت مفهوم سازماندهیشدۀ عوامل زمینهساز پاسخگویی، شامل توفیق الهی، پایداری، آرامش، توکل، بصیرت، مسئولیتپذیری، درستکاری و اعمال حسنه، به عنوان عوامل زمینهساز پاسخگویی، در سه حوزۀ شناختی، عاطفی و رفتاری به دست آمد. نتیجهگیری: ترویج و توسعۀ آموزههای قرآنی حکمرانی اسلامی در نهادهای اداری کشور، که نتیجۀ آن، افزایش اعتماد و رضایتمندی عمومی مردم از دستگاهها و سازمانهای مختلف کشور و کاهش فساد اداری و اخلاقی در حوزههای مختلف سازمانی و در نتیجه، افزایش کارامدی، اثربخشی و در نهایت، سلامت سازمانی نظام اداری کشور است.
