مقایسه کارایی چند معادله برآورد شاخص فرسایشپذیری مدل USLE در شرایط آزمایشگاهی
نویسندگان
1 کارشناس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری و دانشجوی دکتری مدیریت منابع خاک، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، ایران
2 دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران ایران
3 استادیار، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
4 دانشیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
5 دانشیار گروه حفاظت آب و خاک، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
6 کارشناس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
doi
10.22059/ijswr.2020.299356.668539چکیده
با اندازهگیری هدررفت خاک در چهار نمونه خاک با کاربری دیم در آزمایشگاه شبیهساز باران و فرسایش پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، و با تکیه بر مفهوم نسبتها، کارآیی چهار معادله برآورد شاخص فرسایشپذیری K-USLE، K-Vaezi، K-EPIC و K-Dg ارزیابی شد. برای هر نمونه خاک، آزمایشهایی با شدتهای 33، 64 و 110 mm/h در شیب 12% و شدت 64 mm/h در شیبهای 6%، 12% و 25% بهمدت 30 دقیقه در دو تکرار اجرا و میزان هدررفت خاک اندازهگیری شد. علاوه بر این، حجم شیارهای ایجاد شده در انتهای هر آزمایش با خطکش اندازهگیری گردید. با تقسیم تلفات خاک به حاصلضرب عوامل RLSCP رابطه جهانی هدررفت خاک در هر تیمار، فرسایشپذیری مشاهدهای (K-Obs.) بهدست آمد که پراکندگی زیادی را نشان داد. با توجه به شکلگیری کامل فرسایش شیاری در تیمار شدت 110 mm/h در شیب 12%، این تیمار بهعنوان معرف انتخاب و مقادیر K برآوردی با آن مقایسه شد. نتایج، حاکی از کمبرآوردی K-Vaezi (و در یک مورد، مقدار منفی) و بیشبرآوردی سه شاخص دیگر است. کمترین اختلاف مربوط به K-Dg با 3-5 برابر بیشبرآوردی است. در مرحله بعد، برای هر تیمار، نسبت K-Obs. خاکها بهصورت دوبهدو محاسبه و با نسبتهای متناظر هر یک از Kهای برآوردی با آماره t مقایسه شد. نتایج تحلیل نسبتها نشان داد که دو شاخص K-Dgو K-EPIC در سطح احتمال 5% هماهنگی بهتری با K-Obs. دارند. در نهایت، استفاده از K-Dg با اعمال ضریب اصلاحی کاهنده برای خاکهای مشابه توصیه میشود.
