ارائه یک الگوریتم برای انتخاب منطبق‌ترین محصولات کشاورزی بر حسب شرایط اقلیمی (مطالعه موردی: دشت سومار استان کرمانشاه)

نویسندگان

1 استاد، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی و فن آوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه مهندسی صنایع دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت،تهران، ایران

3 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی و فن آوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/ijswr.2020.298358.668513
چکیده

با توجه به نقش اساسی بخش کشاورزی در تامین امنیت غذایی، افزایش روزافزون تغییرات آب و هوایی به­دلیل تغییر اقلیم جهانی و وابستگی میزان عملکرد محصولات کشاورزی به شرایط اقلیمی، بررسی رابطه بلندمدت شرایط اقلیمی و عملکرد محصولات کشاورزی در راستای ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ‌ﺳﺎزی ﻋﻤﻠﯿﺎت زراﻋﯽ ﺑﺎ روﻧﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮات اقلیمی، ضروری به­نظر می‌رسد. در این تحقیق، برای رتبه‌بندی منطبق‌ترین محصولات کشاورزی با شرایط اقلیمی دشت سومار در استان کرمانشاه، یک الگوریتم غربال‌گر با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی منطقه ارائه شده است. بدین منظور ابتدا با استفاده از شاخص شانون-وینر، حساسیت بوم نظام زراعی مدنظر نسبت به تغییرات اقلیمی سنجیده شد. سپس، با استفاده از روش رگرسیون خطی چندگانه و با کاربرد نرم افزار SPSS، مدل‌های رگرسیونی بین داده‌های اقلیمی و عملکرد محصولات تشکیل شد و پس از بررسی شروط استفاده از رگرسیون خطی در مورد تمام مدل‌ها، صحت مدل‌های ساخته شده، مورد تائید قرار گرفت. در ادامه، وزن پارامترهای اقلیمی موثر با استفاده از روش مقایسات زوجی، محاسبه شد که بر طبق نظر خبرگان، پارامتر دمای حداقل ماهانه با وزن 169/0 موثرترین و پارامتر متوسط سرعت باد ماهانه با وزن 032/0 کم­اثرترین پارامترهای اقلیمی شناخته شدند. در نهایت رتبه‌بندی منطبق‌ترین محصولات با شرایط اقلیمی دشت سومار در استان کرمانشاه، با استفاده از روش تاپسیس و محاسبه میزان شاخص شباهت که نشان‌دهنده امتیاز هر محصول است، به­دست آمد. مطابق نتایج حاصله، محصولات لوبیا، جو، کلزا با شاخص‌های شباهت 601/0، 573/0 و 564/0 بیش­ترین تطابق و تنباکو، گوجه فرنگی و ذرت علوفه‌ای با شاخص‌های شباهت 376/0، 513/0 و 518/0 کم­ترین تطابق را با شرایط اقلیمی محدوده طرح دارند.