شناسایی مؤلفه‌های انضباط سازمانی از دیدگاه نهج‌البلاغه

نویسندگان

1 دانشیار مدیریت بازرگانی، گروه مدیریت، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

2 کارشناس ارشد، مدیریت دولتی - مالی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

3 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

doi
10.22034/MIU.2023.24.279
چکیده

هدف: انضباط سازمانی نقش مهمی در زندگی بشر و ادارۀ جوامع داشته است. یکی از متغیرهای کلیدی در رشد و توسعۀ هر سازمان، داشتن کارکنانی منضبط و نظم و ترتیب در امور آن سازمان است؛ نظمی که بر اطاعت و احترام متقابل بین سازمان و کارکنانش مبتنی است و برای موفقیت در کار ضرورت دارد؛ زیرا در سایۀ همین نظم و انضباط است که بسیاری از دغدغه‌های سازمانی مرتفع می‌شود و بستر امنیت پایدار در سازمان حکمفرما خواهد شد؛ بنابراین این پژوهش با هدف شناسایی مؤلفه‌های انضباط سازمانی مبتنی بر بیانات امام علی (ع) در نهج‌البلاغه انجام شده است. روش: روش این پژوهش به این‌گونه بوده است که با استفاده از شیوۀ تحلیل مضمون، متن نهج‌البلاغه با استدلال و منطق بیان شده انضباط سازمانی در جهت تدوین و اجرا شناسه‌گذاری شد. یافته‌ها: بر اساس یافته‌های پژوهش، در مجموع 152 شناسه مشخص و در قالب 37 مضمون پایه و 9 مضمون سازمان‌دهندۀ «عدالت‌محوری»، «رعایت قوانین و آیین‌نامه‌ها»، «پایبندی به عهد و پیمان سازمانی»، «پذیرش انتقادات و انتقادپذیری»، «تصمیمات و اقدامات مناسب»، «رشد معنوی و تخصصی افراد»، «شایستگی‌های ارتباطی و اجتماعی»، «کیفیت تعاملات سازمانی» و «رسیدگی کامل به مسائل جاری» ساماندهی شد. در نهایت همۀ مضامین، ذیل مضمون فراگیر انضباط سازمانی مبتنی بر بیانات امام علی (ع) در نهج‌البلاغه قرار گرفتند. نتیجه‌گیری: الگوی نهایی این پژوهش می‌تواند مبنایی برای مدیران ارشد سازمان‌ها و ارائۀ راهکارهایی برای بهبود انضباط سازمانی در سازمان خویش باشد. مدیران بر اساس مؤلفه‌های تعریف شده در این پژوهش، می‌توانند آموزش‌های متناسب برای ایفای هرچه بهتر سازمان‌های اداری ارائه دهند.