شناسایی مؤلفه‌ها و شاخص‌های رهبری اخلاقی در پرتو نهج‌البلاغه

نویسندگان

1 دکتری مدیریت فرهنگی، استادیار گروه مدیریت، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گروه مدیریت، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

3 دکتری مدیریت دولتی، گروه مدیریت، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران و استاد گروه مدیریت دولتی و گردشگری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22034/MIU.2023.24.509
چکیده

هدف: تحقیق در مورد صفات اخلاقی رهبران برای سالیان متمادی ادامه داشته است. بر این اساس رهبران را با صفاتی همچون هوش، سلطه، سازگاری، استقامت، یکپارچگی، وضعیت اجتماعی اقتصادی متفاوت و اعتماد به نفس از غیر رهبران متمایز کرده‌اند. اگرچه در سال­های اخیر مدل‌ها و نظریه­هایی در زمینه رهبری ارائه شده است، امّا بیشتر تحقیقات حاضر صرفاً بر جنبه کلی رهبری تأکید ورزیده­اند و از ورود به بحث­های اختصاصی رهبری و طراحی یک مدل رهبری اخلاقی غفلت ورزیده است. هدف این پژوهش شناسایی مؤلفه‌ها و شاخص‌های رهبری اخلاقی بر مبنای ارزش‌های اسلامی در پرتو نهج‌البلاغه می­باشد. روش: روش تحقیق حاضر کیفی به روش داده بنیاد بود. یافته­ها: با بررسی نهج‌البلاغه حدود 149 مفاهیم اولیه درباره رهبری اخلاقی استخراج گردید، سپس با تأکید بر مفاهیم مشترک (کدگذاری محوری) 58 مقوله فرعی شناسایی شد. نتیجه­گیری: با کدگذاری انتخابی 11 مقوله اصلی سازمان‌دهنده تحت عنوان فرهنگ سازمانی، حاکمیت اصول و ارزش­های اخلاقی، شایستگی اخلاقی، شایسته‌سالاری، شفافیت و پاسخ‌گویی،‌ قاطعیت و خدمت‌گرایی،‌ قانون‌مداری، اخلاق شهروندوی، عدالت‌طلبی، عدم‌خودکامگی و نظارت اخلاقی و رفتاری شناسایی و تبیین شد.