بررسی توانایی گیاه‌پالایی گونه‌های مرتعی به خاک های آلوده به مس و منگنز

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشکده مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات (تهران)

2 دانشکده منابع طبیعی، گروه مهندسی احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشگاه تهران

3 دانشیار دانشکده مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات (تهران)

4 بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2020.293146.668417
چکیده

این تحقیق با هدف ارزیابی میزان آلودگی خاک­های اطراف مراتع قلعه محمد­علی­خان شهرستان ری (در فاصله 78 کیلومتری جاده تهران-قم) و همچنین شناسایی گونه­های بومی مناسب برای گیاه­­پالایی در خاک­های آلوده به فلزات سنگین مس و منگنز، در قالب طرح کاملاً تصادفی، در دو جهت موافق و مخالف باد غالب اجرا گردید.از خاک، اندام هوایی و زیرزمینی گیاهان مرتعی از 10 سایت اطراف معدن مس جاده قم – جنوب تهران (5 سایت در جهت باد غالب و 5 سایت در خلاف جهت باد غالب) نمونه‌هایی جمع­آوری شد. نمونه­های گیاهان در هر سایت از 3 نقطه مرکزی، گوشه بالا و پایین و در داخل پلات یک­متر­مربعی و نمونه­های خاک از داخل همین پلات­ها از عمق ریشه­دوانی برداشته شدند و غلظت فلزات سنگین (مس و منگنز) توسط دستگاه ICP-OES قرائت گردید. بر طبق نتایج، غلظت فلزات مس و منگنز در مناطق 10 گانه در جهت باد غالب و خلاف جهت باد غالب دارای ‌غلظت‌های متفاوتی بودند. غلظت مس در شاخساره گیاهان (01/2) در هر دو جهت باد بیش‌تر از اندام‌های زیرزمینی (19/1) بود. به عبارتی، فاکتور انتقال در ارتباط با فلز مس بزرگتر از یک بود.این امر نشان می‌دهد که به احتمال زیاد بتوان این گیاهان را به عنوان بیش‌اندوز مس در نظر گرفت. بنابراین، این گیاهان بومی دارای توانایی گیاه­پالایی در خاک­های مراتع منطقه بودند.