ارزیابی آسیبپذیری تخریب سرزمین با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه و سامانه اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: حوضه آبخیز مهارلو-بختگان)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران
2 دانشیار، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایرانانشگاه تهران
3 استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران
4 دانشیار، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران
5 استاد، گروه جغرافیا دانشگاه والنسیا، اسپانیا
doi
10.22059/ijswr.2020.293299.668410چکیده
شناسایی مناطق آسیبپذیر به تخریب سرزمین لازمه مدیریت پایدار منابع طبیعی است که یکی از گامهای موجود در چارچوب حفاظتی محسوب میشود. در پدیده تخریب سرزمین موضوعی که بسیار اهمیت دارد، شناسایی مناطق حساس به تخریب و همچنین ارزیابی میزان آسیبپذیری به این پدیده است. هدف از این مطالعه ارزیابی آسیبپذیری تخریب سرزمین در حوضه آبخیز مهارلو-بختگان با استفاده از روش تصمیمگیری چند معیاره است. بدین منظور از نه پارامتر کاربری اراضی، پوشش گیاهی، شوری خاک، کمیت و کیفیت آب زیرزمینی، تراکم دام، سطح سواد و تمرکز جمعیتی برای تهیه نقشه آسیبپذیری استفاده شد. در مرحله اول با استفاده از چارچوب eDPSIR، روابط بین پارامترها مشخص شد. سپس با استفاده از روش فرآیند تحلیل شبکهای (ANP)، وزن هر یک از پارامترها تعیین شد. سپس بعد از فازیسازی لایهها، با ترکیب آنها در محیط سامانه اطلاعاتجغرافیایی (GIS)، نقشه آسیبپذیری تخریب سرزمین تولید شد. نتایج نشان داد که کلاس آسیبپذیری شدید در تمام طبقات ارتفاعی به جز 200 متر اولیه، بیشترین مساحت را شامل میشود. در کل منطقه، بیشترین طبقه آسیبپذیری در کلاس شدید بوده که حدود 31/64 درصد از مساحت منطقه را در بر میگیرد. در بررسی آسیبپذیری کاربریهای مختلف مشخص شد که کلاس آسیبپذیری شدید بیشتر شامل کاربری مرتع و کلاس آسیبپذیری متوسط بیشتر شامل کاربری کشاورزی آبی است که نشاندهنده مقدار آسیبپذیری زیاد این کاربریها و اثر فعالیتهای انسانی بر تخریب را نشان میدهد. این درصد از آسیبپذیری اراضی مرتعی و کشاورزی به دلیل اهمیت پارامترهای کاربری اراضی و پوشش گیاهی است که بیشترین وزن را در بین سایر پارامترها در آسیبپذیری به تخریب سرزمین دریافت کردهاند.
