بررسی کارایی منابع تبخیر و تعرق بازتحلیلشده برای واسنجی مدل هیدرولوژیکی توزیعی با رویکرد کاربرد در حوضههای فاقد آمار
نویسندگان
1 استادیار گروه مهندسی آب/ دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین
2 پژوهشگر موسسه تحقیقات ژئو هیدرولوژی IRPI، رم، ایتالیا
3 گروه مهندسی آب، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
doi
10.22059/ijswr.2020.294830.668445چکیده
محدودیتهای موجود در دسترسی به مقادیر جریان مشاهداتی با کفایت مکانی و زمانی مناسب در سطح حوضههای آبریز سبب ایجاد مشکلاتی در کاربرد مدلهای هیدرولوژیکی برای محققین شده است. از سویی دیگر با توجه به گسترش فناوریهای ماهوارهای در سالهای اخیر، منابع اطلاعاتی ارزشمندی از مولفههای بیلان آب با استفاده از تکنیکهای سنجش از دور و دادهگواری تهیه و در اختیار پژوهشگران قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کارایی مقادیر تبخیر و تعرق به دست آمده از اجرای مدلهای بازتحلیلشده GLEAM، W3RA و HBV در فرآیند واسنجی مدل هیدرولوژیکی VIC-3L در حوضه آبریز سفیدرود به انجام رسیده است. نتایج حاصل حاکی از آن است که در صورت استفاده از منبع بازتحلیلشده GLEAM به منظور واسنجی مدل توزیعی VIC-3L در سناریوی دوم (واسنجی سلول به سلول مدل هیدرولوژیکی)، مقادیر جریان شبیهسازیشده با 59/0NS= و80/0r= از همبستگی مناسبی با مقادیر مشاهداتی برخوردار میباشد. همچنین مقدار شاخص کلینگگوپتا (KGE) درصورت واسنجی مدل بر اساس مقادیر جریان خروجی از حوضه برابر با 64/0میباشد؛ در حالیکه در صورت استفاده از منبع بازتحلیلشده HBV در سناریوی سوم (استفاده از متوسط مقادیر پارامترهای بهینه به دست آمده در سناریوی دوم) مقدار این ضریب معادل 62/0 است. همچنین در گام زمانی ماهانه، کاربرد مقادیر تبخیر و تعرق به دست آمده از مدل بازتحیلشده HBV با دارا بودن شاخص 64/0KGE= از عملکرد بهتری نسبت به سناریوی پایه (واسنجی مدل هیدرولوژیکی با سری زمانی جریان مشاهداتی در خروجی حوضه (59/0KGE=)) برخوردار است. علاوه بر این، استفاده از منابع تبخیر و تعرق به دست آمده از مدلهای بازتحلیلشده W3RA و GLEAM منجر به بهبود عملکرد مدل VIC-3L در تخمین حجم رواناب خروجی از حوضه سفیدرود شده است؛ به طوریکه مقدار متوسط خطا در برآورد حجم رواناب به کمتر از به 0/4 درصد محدود میشود.