توسعه مدل عاملبنیان جهت تخصیص بهینه آب از مخزن سد مطالعه موردی: سد شهید رجایی
نویسندگان
1 گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
2 گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
3 عضو هیأت علمی، گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.
doi
10.22059/ijswr.2020.292189.668387چکیده
با وجود پیشرفت ابزارهای فنی برای تجزیه و تحلیل سیستمهای پیچیده، مهمترین مسئله در حل مشکلات منابع آب بر تعامل سیستمهای انسانی و طبیعی تمرکز دارد. مدلسازی عاملبنیان در سالهای اخیر بهعنوان ابزاری مؤثر برای توسعه مدلهای یکپارچه انسانی و زیستمحیطی مورد استفاده قرار گرفته است. یکی از اصلیترین چالشهای کاربرد مدلهای عاملبنیان در مدیریت منابع آب، شناسایی و توصیف عاملهای اصلی میباشد. در این پژوهش، یک مدل عاملبنیان برای تخصیص بهینه آب از مخزن سد به نیازهای پاییندست توسعه داده شده است. مدل ارائه شده شامل شبیهسازی مخزن با استفاده از سیاست بهرهبرداری استاندارد، بهینهسازی تخصیص آب با استفاده از الگوریتم ژنتیک و شبیهسازی رفتاری عاملها با استفاده از مدل عاملبنیان میباشد. مدل شبیهسازی رفتاری، تعامل ذینفعان را شبیهسازی کرده و واکنش آنها به تصمیمات تخصیص آب را نشان میدهد. برای توسعه مدل، عاملهای اصلی در حوزه آبریز تجن اعم از شرب، صنعت، کشاورزی، محیطزیست و بخش سیاستگذار، شناسایی شدند. مدل ارائه شده روشی جدید برای شبیهسازی تعاملات ذینفعان و ایجاد یک رابطه هیدرولوژیکی-زیست محیطی-انسانی بهمنظور مدیریت تقاضا و تخصیص بهینهی آب به نیازها میباشد. نتایج بهدست آمده نشان داد که مدل ارائه شده توانایی بالایی در افزایش مطلوبیت عاملها و سود کل از طریق تحلیل بازخورد عاملها دارد بهطوریکه مطلوبیت عاملهای کشاورزی از 19 درصد تا 47 درصد و سود کل بهمیزان 4/21 درصد افزایش یافته است.