هنجارگریزی معنایی بر گستره کارکردهای مجازی حواس (با نگاهی تطبیقی به شعر معاصر ایران و عراق)
نویسندگان
1 کرمانشاه، اسلام آبادغرب، روبروی فرمانداری، خیابان شهید باهنر، منزل کیانی، پلاک24
doi
10.22075/jlrs.2017.6690.چکیده
از شگردهایی که شاعر به واسطهی آن، مخاطب را به دریافت نامتعاف از امور عادی میرساند، آمیزش حواس بایکدیگر و نسبتِ عملکردِ یک حسّ به حسّ دیگر است. این شیوه که در زبان فارسی «حسّآمیزی» نام دارد و معادل اصطلاح «تراسلُ الحواس» در زبان عربی است، مختص به ادبیّات امروزین نیست و رگههایی از کاربرد آن، در آثار دینی و ادبی گذشته قابل مشاهده است. با این حال؛ خیالانگیزی کارکردهای مجازی حواس در شعر معاصر، خطرپذیری بیوقفـــهی شاعران در کاربردهای متنوّع است که آنان را به گُریز از تصویرپردازیهای تکراری و حرکت بر مسیرهای نامکشوف در این زمینه سوق داده است. در این پژوهش بر آن هستیم با نگاهی تطبیقی به شعر معاصر ایران و عراق به این پرسش پاسخ دهیم: مهمترین کارکردهایی که به شکل مشترک در سرودههای شاعران این دو سرزمین، رابطهی معمول میان نشانه و مصداق را درهم ریخته و در عرصهی معنایی حواس پنجگانه، چالش ایجاد نموده،کدامند؟ نتایج این پژوهش نشان میدهد که شیوههای نوین تصویرپردازیهای شاعرانه در سرودههای شاعران این دو سرزمین، با «اعتماد برانگارههای ذهنی» و «آشناییزدایی از کارکردهای حقیقی حواس»، جلوههایی مشابه از هنجارگریزی معنایی را ارائه نموده است.