مقایسه سه مفهوم پرکاربرد در تبیین فراهمی آب خاک برای گیاه (CPAW، EI و Mho) و قابلیتسنجی آنها به عنوان شاخص مدیریت خاک
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی دانشگاه تهران، ایران
2 دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران
doi
10.22059/ijswr.2019.283647.668236چکیده
پیچیدگی مفهوم فراهمی آب خاک موجب ظهور روشهای متنوعی برای برآورد آن شده است. از این بین روش مرسوم آب قابل استفاده برای گیاه (CPAW=FC-PWP) به دلیل سهولت در اندازهگیری، رایج تراست. اما از نظر تئوری روشهای انرژی جمعی (EI) و پتانسیل کرشهف (Mh0) بهدلیل دخالت ویژگیهای خاک و توان گیاه برای جذب آب، نیز مورد توجهاند. در این پژوهش فراهمی آب با استفاده از مفاهیم CPAW، EI و Mh0 در دامنهی گستردهای از 72 نمونهی خاک با ویژگیهای فیزیکی متنوع تعیین و نتایج مورد مقایسه قرار گرفت. همچنین دامنههای مختلف رطوبتی برای تعیین فراهمی آب مورد آزمون قرار گرفت و ضریب جدید رطوبت ظرفیت مزرعه بهعنوان حد بالای مفهوم فراهمی آب محاسبه گردید. با وجود همبستگی ضعیف بین EI و Mh0، روند تغییرات آنها در خاکهای مختلف تا حدودی نزدیک بود که بیانگر تشابه آنها در برآورد آب قابل جذب توسط گیاهان است. در مقابل، عدم وجود یک رابطه مشخص بین EI و Mh0 با CPAW موید عدم همبستگی آنها در تبیین فراهمی آب مورد نیاز گیاه بود. سهولت بهکارگیری CPAW موجب میشود استفاده از آن برای بررسی تفاوت خاکها از نظر ویژگیهای هیدرولیکی همچنان ارجحیت داشته باشد. از طرفی استفاده از نتایج حاصل از EI و Mh0 برای تبیین فراهمی آب مفید خواهد بود اما همچنان از نظر تعیین حدود آستانه نیاز به اصلاح دارد.