بررسی انواع هنجارگریزی در جریان شعری شعراستان بر مبنای الگوی لیچ
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان
3 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان
doi
10.22075/jlrs.2017.6639.چکیده
هنجارگریزی یکی از شیوههای مؤثر در برجسته سازی زبان و آشنایی زدایی از آن است که در شعر کاربرد بسیار دارد. این اصطلاح که به دنبال انتشار نظریات شکلوفسکی، تینیانوف و یاکوبسن در زمینه آشنایی زدایی در نقدهای فرمالیستی مورد استفاده قرار گرفت در برگیرنده روشها و ابزارهایی ادبی و زبانی است که جهان متن را در نظر مخاطب بیگانه میسازد و با ایجاد مکث و به تأخیر انداختن درک مخاطب از اثر، سبب گسترش معنای متن و در نتیجه تولید لذت ادبی میشود. شعر معاصر ایران، به ویژه در دوره های اخیر با استفاده از هنجارگریزی به شکلهای مختلف، در پی تولید زیبایی و خلق آثاری متفاوت برآمده است که با ساختارهای گوناگون جامعه هماهنگ باشد. جریان ادبی شعراستان یکی از گونه های جدید شعر فارسی است که در سطوح مختلف متن به هنجارگریزی پرداخته و از این راه توانسته است به ابداع طرز تازهای در شیوه های تولید شعر در محیط ادبی ایران بپردازد. این پژوهش برآنست تا با روش تحلیلی-توصیفی در حوزه مکتب ساختگرایی و طبق الگوی هنجارگریزی لیچ به بررسی هشت گونه هنجارگریزی در جریان ادبی شعراستان بپردازد. اشعار مورد استفاده در این پژوهش از دو مجموعه عباخوان و ندیمه نورد اثر وحید ضیایی برگزیده شده اند و نتایج حاصل از این بررسی بیانگر تأثیر بسیار زیاد گونه های مختلف هنجارگریزی در تولید شعراستان میباشد چنانکه گویا متن تنها بر پایه هنجارگریزی استوار گردیده و اساسیترین عنصر موجود در آن همین مورد است.