بازنماییِ دین در کتابهای آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبانشناسی- دانشگاه الزهرا
2 کارشناس ارشد آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان
doi
چکیده
از آنجا که دین در جامعهی ایران بهعنوان بخشی مهم از فرهنگ ایرانی به شمار میرود و تعداد زیادی از فارسیآموزانِ غیرایرانی نیز زبان فارسی را جهت ادامهی تحصیل در رشتههایِ دینی میآموزند، پژوهش حاضر به بررسی نحوهی بازنمایی و ارائهی عناصر دین به فارسیآموزان در چهار کتاب آموزش فارسی به غیرفارسیزبانان در سطح پیشرفته میپردازد. این کتابها عبارتند از جلد هفتم کتاب آموزش فارسیِ جامعهالمصطفی، جلد ششم کتاب آموزش فارسیِ جامعهالزهرا، جلد چهارم کتاب آموزش زبان فارسی (آزفا) و جلد چهارم مجموعهی آموزش فارسی (تاریخ فرهنگ و تمدن ایران) تألیف صفارمقدم. به منظور انجام پژوهش، گفتمان دینی در این کتابها در سه حوزهی «اسلام»، «سایر ادیان» و «گفتمان دینیِ» بینشان طبقهبندی شده است. سپس نحوهی بازنمایی هر گفتمان از طریق فرایندهای «فرانقش اندیشگانی» (طرح شده از سوی هَلیدی)، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج، حاکی از غالب بودنِ «گفتمان دینیِ اسلامی» در کتابهای جامعهالمصطفی و جامعهالزهرا، «گفتمان دینیِ سایر ادیان» در کتاب آزفا و «برابری سه گفتمان دینیِ بینشان، اسلامی و سایر ادیان» در کتاب صفارمقدم است. در کتابهای مورد بحث، گفتمانِ اسلامی بیشتر با «فرایندِ مادی» بازنمایی شده که نشانگر معرفیِ اسلام بهعنوان بخشی عملی، واقعی و پویا از زندگی و فرهنگ مردم ایران است. در گفتمان دینیِ بینشان و گفتمانِ سایر ادیان، فرایند غالب، «فرایند رابطهای» است که حاکی از شناساندن سایر ادیان و شناساندن دین به فارسیآموزان است. کتابهای جامعهالمصطفی و جامعهالزهرا با اهداف دینی تألیف شدهاند و گفتمان دینیِ این دو به لحاظ بسامد، ترتیب و پراکندگی فرایندها به یکدیگر شباهت دارد. گفتمان دینیِ اسلامی در کتاب صفارمقدم و کتاب آزفا، حاکی از تأکید نویسندگان بر جایگاه ایرانیان در دین اسلام و تأثیر آنان بر شکوفاییِ اسلام است.
