فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خاقانی یکی از بزرگترین شاعران سبک آذربایجانی است. استفادۀ او ­از علوم رایج زمان، اصطلاحات علمی خاص و­ استعارات و تشبیهات غریب در تصویرسازی، شعر او را دیر­یاب کرده­است. او با امتزاج ترکیب­آفرینی و تصویرسازی، تصاویرتازه­ای با بن­مایه­های تلمیحی می­سازد که در شعر او بازتاب گسترده­ای دارد. از­آنجا­که خاقانی از پشتوانۀ­ فرهنگی وسیعی برخورداراست و احاطۀ­ کامل بر آیات و احادیث دارد بسیاری از ترکیبات تصویری او به­نوعی اشاره و تلمیح به آیات و احادیث دارد. هدف ما در این مقاله شناساندن و تحلیل این­گونه ترکیبات تصویری در قصاید خاقانی است؛ لذا کوشیده‌ایم تا با دقت در ژرف­ساخت هنری و زیبا­شناختی شعر خاقانی پاره­ای از تصاویر شعری ­او را که ملهم از آیات و احادیث است بررسی و تحلیل­نماییم و چگونگی استفاده از این آیات و احادیث را در تصویرسازی نشان­دهیم. این پژوهش به شیوۀ تحلیل محتوا انجام­یافته­است. نتایج تحقیق حاکی ­از ­آن است که بهره­گیری خاقانی از قرآن، احادیث و اساطیر به دو صورت لفظی ­و معنایی و باهدف ایجاد مضمون تازه است که بهره­گیری معنایی بیشتر به­چشم­می‌خورد. وی بیشتر از آیات قرآن بهره­گرفته تا احادیث و در بیشتر موارد این بهره­گیری از آیات قرآن به­شکل تلمیح و اقتباس کلمات، ترکیبات و تعبیرات و یا بخشی ازآیه است. از میان اساطیر هم سهم اساطیر مذهبی بسیار چشمگیرتر است. ضمناً اظهار فضل، هشدار و انذار، مدح ممدوحان و توصیف ازمهمترین اهداف انگیزشی او از کاربرد این گونه تصاویر می باشد.