فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور ارزیابی نمونه­های ژنتیکی ارزن معمولی (. Panicum miliaceum L) بومی ایران در شرایط تنش شوری، 168 نمونه در قالب طرح آزمایشی اگمنتد در سال 1400 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی محمدیه، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان جنوبی، بیرجند، کشت شدند. دامنه عملکرد دانه در میان نمونه های ژنتیکی مورد بررسی از 170 کیلوگرم تا 3920 کیلوگرم در هکتار بود. تعداد 30 نمونه ژنتیکی برتر برای بررسی های بیشتر در آزمایش سال 1401 انتخاب شدند. نمونه‌های ژنتیکی انتخاب شده همراه با نمونه ژنتیکی بومی بیرجند (شاهد) در دو شرایط بدون تنش و تنش شوری با آب آبیاری به ترتیب سه و هشت دسی زیمنس بر متر در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی کشت و ارزیابی شدند. تجزیه واریانس داده­ها، مقایسه میانگین‌ها، تجزیه همبستگی و رگرسیون، تجزیه به عامل­ها، تجزیه خوشه­ای، محاسبه شاخص‌های آبی برگ، محاسبه شاخص‌های تحمل و حساسیت به تنش و رسم بای‌پلات انجام شد. در آزمایش در شرایط بدون تنش عملکرد دانه از300 کیلوگرم در هکتار در نمونه ژنتیکی 288-15 تا 4600 کیلوگرم در هکتار در نمونه‌ ژنتیکی 192-15 تغییرات نشان داد. پراکنش نمونه‌های ژنتیکی در بای‌پلات از دو عامل اول حاصل از تجزیه به عامل‌ها، نمونه‌های ژنتیکی متحمل به شوری و با عملکرد دانه بالا را مشخص کرد. نتیجه مشابهی با رسم بای‌پلات عملکرد دانه و شاخص‌های وضعیت آبی برگ حاصل شد. تجزیه خوشه­ای نتایج سایر تجزیه‌ها را تایید کرد. بر این اساس نمونه‌های ژنتیکی 23-15، 49-15، 223-15، 192-15 و فردوس (91) و بومی بیرجندکه عملکرد دانه بالایی داشتند، محتوای آب نسبی بالایی را نیز نشان دادند، بنابراین، به عنوان نمونه‌های ژنتیکی متحمل به شوری شناسایی شدند. نمونه‌های ژنتیکی متحمل به تنش شوری شناسایی شده می توانند در برنامه ملی بهنژادی ارزن معمولی به عنوان والدین برای تولید ارقام متحمل به شوری آب آبیاری مورد استفاده قرار گیرند .