برآورد تنوع ژنتیکی و وراثت‌پذیری صفات مورفولوژیکی و عملکرد لاین‌های پیشرفته گوجه‌فرنگی گلخانه‌ای برای انتخاب لاین‌های والدینی با عملکرد زودرس

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی بم

2

3

doi
10.22092/spj.2026.372068.1465
چکیده

گوجه‌فرنگی (. Solanum lycopersicum L) یکی از مهمترین سبزی‌های میوه‌ای در سراسر جهان است. یکی از مهمترین عوامل در افزایش کمیت و کیفیت محصول گوجه­فرنگی گلخانه­ای، معرفی ارقام جدید پرعملکرد و هیبرید است. جهت تولید بذور هیبرید اولین گام تولید و انتخاب لاین‌های والدینی است. در این پژوهش 49 لاین پیشرفته گوجه‌فرنگی گلخانه‌ای که در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان در گرگان تولید شده اند، مورد ارزیابی قرار گرفتند تا لاین­های با عملکرد زودرس در برداشت یک­ماهه جهت ورود به برنامه بهنژادی تولید ارقام هیبرید داخلی با عملکرد پیش­رس انتخاب شوند. نتایج نشان داد که تفاوت معنی­دار بین لاین­ها برای صفات مورد بررسی وجود داشت. اغلب این صفات در لاین­های مورد مطالعه دارای وراثت‌پذیری عمومی بالا بودند. بررسی ضرایب همبستگی بین صفات نشان داد که بیشترین همبستگی مثبت بین عملکرد میوه با تعداد میوه، وزن میوه با قطر میوه، و همبستگی منفی بین مواد کل جامد محلول و pH مشاهده شد. تجزیه خوشه­ای 49 لاین مورد بررسی را به چهارگروه تقسیم کرد. لاین شماره­ی 15 از گروه سوم، زودرس و با عملکرد میوه بالا، وزن میوه­ی متوسط، لاین شماره­ی 36 از گروه چهارم با عملکرد میوه مناسب با وزن تک­میوه­ی بالا و میزان مواد کل جامد محلول حدود 5% و pH کمتر از 4/5، لاین 54 از گروه اول با وزن میوه‌ی بالای 150 گرم و طول بوته مناسب به عنوان لاین‌های والدینی مناسب برای استفاده در برنامه های بهنژادی گوجه فرنگی گلخانه­ای شناسایی و انتخاب شدند.