تاثیر اسید هومیک و کود فسفر بر آنزیم‌های فسفاتاز، کربن فعال و فسفر قابل استفاده در ریزوسفر گیاه نیشکر

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 استاد، گروه علوم خاک ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

3 استادیار، گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 دانشجوی دکترا، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

5 دانشیار، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

doi
10.22059/ijswr.2019.279387.668168
چکیده

آنزیم­های خاک می‌توانند به عنوان معیاری برای سنجش وضعیت بیولوژیکی خاک مورد استفاده قرار گیرند و در این میان آنزیم­های فسفاتاز (قلیایی و اسیدی) به دلیل نقشی که در تبدیل فسفر آلی به معدنی و بهبود تغذیه گیاه دارند از اهمیت زیادی برخوردار می­باشند. در این تحقیق، اثر کاربرد کود فسفر، اسید هومیک و زمان‌های مختلف برداشت بر آنزیم­های فسفاتاز، کربن فعال، فسفر خاک ریزوسفر گیاه نیشکر (فسفر کل و فسفر قابل استفاده) و جذب این عنصر به وسیله گیاه نیشکر در آزمایش گلدانی و در شرایط گلخانه­ای، در جنوب غربی ایران بررسی شد. در این آزمایش مصرف سطوح مختلف فسفر (0، 50 و 100 درصد توصیه کودی در منطقه معادل 250 کیلوگرم در هکتار و به صورت سوپرفسفات تریپل)، تیمارهای اسید هومیک (سه سطح غوطه ورسازی قلمه در محلول­های 0، 3/0 و 5/0 درصد اسید هومیک و تیمار خاک کاربرد kg ha-110 اسید هومیک) و دو زمان برداشت به صورت آزمایش فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در شرایط عدم مصرف کود فسفر، استفاده از اسید هومیک (بویژه به شکل غوطه‌ور کردن قلمه) در برداشت اول جذب فسفر توسط گیاه حدود دو برابر و در برداشت دوم تا 30 درصد در مقایسه با تیمار شاهد افزایش داشت. بهبود جذب فسفر در شرایط کمبود فسفر قابل دسترس خاک به دلیل تغییرات در مقدار کربن فعال ناحیه ریزوسفر و نیز تاثیر بر تراکم و فعالیت میکروارگانیسم‌ها و فعالیت آنزیم‌هایی مانند فسفاتاز می‌باشد که قابلیت دسترسی فسفر را در مجاورت ریشه گیاه افزایش می‌دهند. با افزایش مصرف کود فسفر فعالیت آنزیم فسفاتاز قلیایی نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت و به حداقل مقدار اندازه‌گیری شده (17% کمتر از شاهد) رسید.

کلیدواژه‌ها