نثر فنّی؛ دلایل و زمینههای شکلگیری
نویسندگان
1
doi
10.22075/jlrs.2017.1785چکیده
آغاز نثر فنّی اگرچه مربوط به قرن ششم هجری است. اما بخش عمدهای از پیشینهی آن به زمینههای موجود در سدههای پیشتر بازمیگردد. حشر و نشر ایرانیان با زبان و فرهنگ عربی و اسلامی از طریق مدارس و مطالعات و اعمال و شعائر روزانه، و نیز ترجمهی متون عربی به فارسی از همان نخستین سالهای ورود اسلام به ایران، بهطور تدریجی هم بر تغییر سبک خراسانی به عراقی در شعر، و هم بر فرایند شکلگیری نثر فنّی از درون نثر مرسل تأثیر اساسی برجای گذاشت. آموزش علوم متداول عصر، فعالیت در مشاغل دیوانی بهخصوص دبیری در دربارها و منشآتنویسی، تمرکز محفلهای ادبی بر تفنّنطلبیها و صناعتگریهای شعری نیز از عاملهای تأثیرگذار بر نثر فنّی بود که علاوه بر افزودن بر تخصص نویسندگان و توقّعات مخاطبان، ملازمات حرفهها را نیز با نثر فنّی همراه ساخت. تأثیرِ گذر زمان بر تغییر علائق، خودسانسوری، ملاحظات سیاسی، تجربیات متفاوت فردی و افزایش گسترهی جهانبینی و اشراف بر فرهنگها را نیز نمیتوان بر نثر فنّی نادیده انگاشت.