دگردیسی معنایی واژۀ رعنا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22126/ltip.2025.11463.1318
چکیده

دگردیسی معنایی از شاخه­های مهم معناشناسی درزمانی است که به بررسی تحول معنا در واحدهای مختلف زبان می­پردازد که از دید گویندگان عادی یک جامعۀ زبانی همواره پوشیده مانده و کمتر به آن توجه می­شود؛ درحالیکه جستجوهای درزمانی از تحولات گستردۀ معنایی در سطح واژگان حکایت دارد؛ بخصوص واژگانی­ که از زبان دیگری وارد زبان فارسی شده و شناسنامۀ دومی گرفته است. در این بررسی تحول معنایی واژۀ رعنا، در متون بعد از سدۀ چهار تا کنون پژوهش شده است تا دریابیم که این واژه با چه سرنوشت معنایی روبرو شده است.نوشتۀ پیش رو که به روش تحلیلی-توصیفی از منابع کتابخانه­ای تهیه گردیده نشان می­دهد که واژۀ رعنا بعد از ورود به زبان فارسی دچار توسیع و ترفیع معنایی شده و مفاهیم اولیۀ آن همانند احمق و گول را از دست داده است. بعد از چند ­سده کاربرد در زبان فارسی در جغرافیای ایران کهن، بار معانی مثبت به ­خود گرفته در معانی زیبا، قد بلند، خوش­ سیما و معشوقۀ دل­فریب به کار می­رود، وجه مشترک تمام ترکیب­ها مفهوم زیبایی است.